Radio Logo
RND
Höre {param} in der App.
Höre TẠP CHÍ KINH TẾ in der App.
(7.565)(6.472)
Sender speichern
Wecker
Sleeptimer
Sender speichern
Wecker
Sleeptimer
StartseitePodcasts
TẠP CHÍ KINH TẾ

TẠP CHÍ KINH TẾ

Podcast TẠP CHÍ KINH TẾ
Podcast TẠP CHÍ KINH TẾ

TẠP CHÍ KINH TẾ

hinzufügen

Verfügbare Folgen

5 von 24
  • Giải mã liên hệ kinh tế Nga - Thổ Nhĩ Kỳ
    Thổ Nhĩ Kỳ đang đứng trước một thách thức kép. Về đối nội, Ankara trực diện với cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng nhất từ 20 năm qua kèm theo là những hậu quả chính trị khó lường một năm trước bầu cử. Về đối ngoại, tổng thống Erdogan vừa bị thêm một vố đau : Kazakhstan, một lá chủ bài của Ankara tại Trung Á lệ thuộc nhiều hơn vào nước Nga. Nhà nghiên cứu Tolga Bilener giảng dậy tại đại học Galatassaray, Istanbul, phân tích về đối thoại Nga-Thổ Nhĩ Kỳ thêm phức tạp khi lợi ích của đôi bên chồng chéo lẫn lên nhau. Kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ trong cơn bão tố Achentina thường giữ kỷ lục thế giới về lạm phát, nhưng vừa bị Thổ Nhĩ Kỳ soán ngôi. Theo thống kê của Ankara trong năm 2021, chỉ số này  tăng 36 %, cao gấp 7 lần so với dự phóng của chính phủ. Đồng tiền quốc gia mất giá gần 50 % so với đô la. Hóa đơn nhập khẩu do vậy tăng lên gấp đôi. 15 % dân số trong tuổi lao động thất nghiệp và theo giới quan sát Thổ Nhĩ Kỳ con số chính thức « thấp hơn nhiều so với thực tế ».   Vào lúc mãi lực của người dân Thổ Nhĩ Kỳ trung bình tuột dốc không phanh thì hóa đơn tiền điện tăng lên từ 52 đến 120 % (tùy theo hợp đồng), giá một lít dầu ăn tăng gần gấp đôi, giá một ổ bánh mì tăng thêm 54 %. Những khó khăn chồng chất đó xuất phát từ nhiều yếu tố : một là giá xăng dầu, nguyên liệu, nhu yếu phẩm trên thế giới tăng lên. Hai là Thổ Nhĩ Kỳ lệ thuộc vào nhập khẩu năng lượng, mỗi năm phải chi ra gần 50 tỷ đô la để mua dầu khí của nước ngoài, chủ yếu là Nga. Việc đồng tiền quốc gia mất 50 % trị giá so với đô la là một tai họa. Nguyên nhân thứ ba giải thích khủng hoảng kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ hiện tại là nguồn đầu tư trực tiếp nước ngoài cạn kiệt : đang từ 20 tỷ đô la năm 2007 rơi xuống còn 5,5 tỷ đô la hồi 2020. Phó giám đốc Viện Nghiên Cứu Quan Hệ Quốc Tế và Chiến Lược IRIS của Pháp, Didier Billion nói đến một sự « sụp đổ » về tín nhiệm của các nhà đầu tư quốc tế đối với chính quyền Erdogan càng lúc càng độc đoán - đặc biệt là kể từ sau cuộc đảo chính hụt năm 2016. « Kinh tế trưởng Erdogan : một tai họa » Nguy hiểm hơn nữa là chính sách kinh tế của Thổ Nhĩ Kỳ đang « đi lầm đường ». Trong bài tham luận hôm 10/01/2022 Préoccupantes turbulences économiques en Turquie  -Những khuấy động kinh tế đáng lo ngại của Thổ Nhĩ Kỳ trên trang chủ của viện IRIS, Didier Billion không quên những yếu tố nhất thời làm suy yếu kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ hiện tại. Đứng đầu trong số đó là những tác động dây chuyền Covid-19 dẫn tới. Nhưng tình hình đã trở nên nghiêm trọng do từ 2018 tổng thống Ergogan tập trung quyền lực kể cả trong lĩnh vực kinh tế. Tác giả bài viết nêu bật những « chỉ thị bất cập » mà tổng thống Recep Tayyip Erdogan áp đặt : từ quyết định giảm lãi suất chỉ đạo đến việc liên tục sa thải các chuyên gia cao cấp của Ngân hàng quốc gia, thay thế bộ trưởng Tài Chính như thể giải pháp thay thế nhân sự đó là ngõ thoát hiểm, chấm dứt nạn lạm phát, chấm dứt hiện tượng đồng tiền quốc gia bị mất giá. « Một phần các chuyên kinh tế của Thổ Nhĩ Kỳ, các tổ chức công đoàn, chính trị gia trong hàng ngũ đối lập liên tục chỉ trích chính sách kinh tế vô hiệu quả đó » nhưng nhà nghiên cứu Pháp, Didier Billion ghi nhận « mọi tiếng nói bất đồng đều đã bị gạt qua một bên ». Ankara lệ thuộc hơn vào Matxcơva  Vấn đề đặt ra là đến mùa xuân năm 2023 Thổ Nhĩ Kỳ bầu lại tổng thống và Quốc Hội. Đảng cầm quyền Công Lý và Phát Triển AKP cần lấy lại hào quang trong lòng cử tri. Một trong những chìa khóa tháo giữ bế tắc dường như đang được đặt tại nước Nga. Trả lời RFI tiếng Việt, giáo sư Tolga Bilener giảng dậy tại đại học Galatassaray, Istanbul điểm lại quan hệ kinh tế mật thiết về kinh tế giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Nga Tolga Bilener : « Về khối lượng, tổng trao đổi mậu dịch giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Nga liên tục gia tăng từ thập niên 1990 : đang từ 4 tỷ đô la năm 1997, đã đạt tới 26 tỷ vào năm 2019 trước đại dịch Covid-19 và đương nhiên giao thương hai chiều bị sa sút do khủng hoảng y tế. Sau Đức, Nga là đối tác thứ nhì của Thổ Nhĩ Kỳ - nhưng lại đứng trước Trung Quốc. Matxcơva xuất khẩu năng lượng và mua vào nông phẩm ở chiều ngược lại. Cán cân thương mại nghiêng về phía Nga. Thổ Nhĩ Kỳ lệ thuộc vào khí đốt và dầu hỏa của nước ngoài mà Nga bảo đảm đến 30 % nguồn cung cấp. Ngoài ra, nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Thổ Nhĩ Kỳ do Nga xây dựng. Trong ngành du lịch, một lĩnh vực tương đương với 5 % GDP, 20 % du khách ngoại quốc là người Nga. Cuối cùng, vũ khí cũng là một yếu tố quan trọng trong quan hệ song phương : năm 2019 hợp đồng trang bị hệ thống tên lửa S400 của Nga đã gây ra một cuộc khủng hoảng ngoại giao sâu đậm giữa chính quyền Ankara với các đồng minh phương Tây ». Hiềm khích Nga - Thổ Nhưng bang giao giữa Thổ Nhĩ Kỳ với nước Nga ngày nay hay với Liên Xô cũ và xa hơn nữa là giữa hai đế chế Ottoman và đế quốc Nga chưa bao giờ suôn sẻ. Chuyên gia Bilener nhắc lại là xung đột quân sự từng xảy ra 14 lần, từ thế kỷ thứ 16 đến Đệ Nhất Thế Chiến, bởi đôi bên có những quyền lợi đối chọi với nhau Dưới thời Liên Xô cũ, Thổ Nhĩ Kỳ gia nhập Liên Minh Bắc Đại Tây Dương năm 1952. Kể từ khi Liên Xô sụp đổ, năm 1991 Nga và Thổ vẫn trong tư thế kình nghịch. Dưới thời tổng thống Vladimir Putin, Matxcơva muốn kiểm soát trở lại các nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ và điều đó càng khiến xung khắc giữa đôi bên hằn sâu thêm. Điều này được kiểm chứng tại vùng Kapkaz, trong xung đột giữa Armenia và Azerbaijan, trong vùng Balkan hay ở Trung Đông. Còn liên quan đến Ukraina : Ankara không chấp nhận việc Matxcơva thôn tính bán đảo Crimée, Thổ Nhĩ Kỳ, một thành viên của NATO bán drones cho Kiev. Dù vậy chính quyền Erdogan không về hùa với phương Tây để trừng phạt Nga xâm chiếm vùng lãnh thổ này của Ukraina.   Tháng 11/2021 tại thủ đô Ankara, tổng thống Ergodan đã chủ trì lễ khai sinh Tổ Chức các Quốc Gia nói tiếng Thổ (Organization of Turkic States) hậu thân của Hội đồng các quốc gia nói tiếng Thổ. Tổ chức đó bao gồm Thổ Nhĩ Kỳ và 4 nước Trung Á, Azerbaïdjan, Kazakhstan, Kirghizistan và Uzbekistan.  Tolga Bilener đại học Istanbul phân tích vì sao Trung Á dù là sân sau của Nga, nhưng luôn là một vùng ảnh hưởng mà Ankara muốn nhắm tới : Tolga Bilener : « Trung Á là một khu vực ưu tiên đối với Thổ Nhĩ Kỳ kể từ năm 1991. Ankara đã rất hân hoan trước việc 5 quốc gia trong vùng giành được độc lập bởi do có một sự gần gũi về ngôn ngữ, về sắc tộc, lịch sử, văn hóa và tôn giáo. Thổ Nhĩ Kỳ muốn lôi kéo khối này vào quỹ đạo của mình. Đương nhiên bên cạnh đó là những quyền lợi kinh tế : Ankara tìm kiếm những thị trường mới cho doanh nghiệp và muốn củng cố ảnh hưởng tại Trung Á, xem đó là bệ phóng mới, tạo thêm sức mạnh cho Thổ Nhĩ Kỳ. Giới lãnh đạo nước này từ thập niên 90 đã có tham vọng mở ra một thế giới thuộc ảnh hưởng của Thổ Nhĩ Kỳ trải dài từ vùng biển Adriatic đến tận Vạn Lý Trường Thành. Ankara muốn phát triển hệ thống các đường ống dẫn dầu và khí đối với các nước Trung Á. Hơn 4000 doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ đang hoạt động trong khu vực này, đồng thời Ankara mở rộng các mối quan hệ từ ngoại giao đến văn hóa, tôn giáo với các nước tại Trung Á. Tháng 11/2021 dưới sự vận động của chính quyền Erdogan, Tổ Chức Các Quốc Gia thuộc văn hóa Thổ đã được khai sinh nhưng khủng hoảng Kazakhstan vừa rồi đã cho phép Nga ghi được một bàn thắng quan trọng và phải nói là điều đó khiến Thổ Nhĩ Kỳ lo ngại ». Do vậy trong cuộc khủng hoảng tại Kazakhstan khi chính quyền của tổng thống Tokaiev cầu viện Tổ Chức Hiệp Định Anh Ninh Tập Thể OTSC mà đứng đầu là Nga can thiện để « dẹp lọan, tái lập trật tự an ninh » : Ankara cảm thấy bị việt vị. Tolga Bilener : « Kazakhstan là một lá chủ bài ở Trung Á, nhờ trọng lượng về địa lý, nhờ các nguồn dự trữ năng lượng, nhờ tầm cỡ lịch sử của quốc gia này. Tuy nhiên chưa bao giờ Thổ Nhĩ Kỳ lấn át được ảnh hưởng của Nga trong toàn khu vực Trung Á. Đó là chưa kể đến một đối tác mới vừa nổi lên gần đây là Trung Quốc. Thậm chí là quyền lợi về kinh tế của Bắc Kinh đối khu vực này bắt đầu đe dọa đến lợi ích của Nga và Thổ Nhĩ Kỳ. Nói cách khác, Nga đóng vai trò sen đầm ở Trung Á, Trung Quốc là ông chủ ngân hàng, ảnh hưởng của Thổ Nhĩ Kỳ bị thu hẹp lại trên phương diện văn hóa và tôn giáo và rõ ràng là Ankara không đủ phương tiện kinh tế để thực hiện những tham vọng chính trị ».    Lực bất tòng tâm Nhưng những tham vọng chính trị đó bị hạn chế bởi những phương tiện tài chính eo hẹp. Chuyên gia Tolga Bilener, đại học Istanbul kết luận : Tolga Bilener : « Chính những khó khăn kinh tế thường xuyên giới hạn tham vọng về chính trị của Ankara đối với khu vực. Cho dù Nga và Thổ Nhĩ Kỳ nỗ lực sưởi ấm bang giao, quan hệ song phương luôn bị những hiềm khích quá khứ tác động. Hiện tại quan tâm hàng đầu của Thổ Nhĩ Kỳ là khó khăn kinh tế, đồng tiền quốc gia mất giá 50 % từ đầu 2021 đến nay so với đô la và euro. Sức mua của người dân qua đó tuột dốc mạnh. Hơn thế nữa, là một quốc gia phải nhập khẩu dầu hỏa và khí đốt, hóa đơn năng lượng lại càng nặng thêm. Bình thường ra, mỗi năm Thổ Nhĩ Kỳ huy động 45 tỷ đô la để bảo đảm nhu cầu về năng lượng. Với tình hình hiện tại, giá nguyên liệu trên thế giới tăng cao, Thổ Nhĩ Kỳ chịu chung luật chơi của thị trường. Các khoản nhập siêu và thâm hụt ngân sách càng thêm nghiêm trọng. Giới phân tích không loại trừ khả năng, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ lại phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng tương tự như hồi 2001 và chính khủng hoảng đó đã dẫn tới một sự thay đổi về chính trị ».
    1/18/2022
    9:27
  • 2022, Kinh tế Nhật mệt mỏi vì những thách thức quân sự và an ninh khu vực
    Nhờ những nền tảng kinh tế vững chắc, tỷ lệ tăng trưởng của Nhật Bản sẽ cao hơn mong đợi trong năm 2022 nhưng do dịch Covid-19, nguy cơ khan hiếm linh kiện bán dẫn và mức nợ công hơn 250 % GDP vẫn rập rình đe dọa nền kinh tế thứ ba toàn cầu. Nguy hiểm hơn nữa là những căng thẳng địa chính trị khiến Tokyo liên tiếp tăng ngân sách quốc phòng bảo đảm an ninh. Chuyên gia Edouard Pflimlin, Viện Quan Hệ Quốc Tế và Chiến Lược IRIS trong bài viết «  2022, Le Japon à la croisée des Chemins – Nhật Bản trước khúc quanh quyết định» (ngày 04/01/2022) ghi nhận : ngân sách quốc phòng của Tokyo đi từ kỷ lục này đến kỷ lục khác, chính phủ liên tiếp « bổ sung ngân sách phòng thủ » và Nhật Bản đang hướng tới mục tiêu dành đến 2 % GDP cho các chương trình phòng thủ. Với một nền kinh tế kém năng động hơn do 126 triệu dân số bị lão hóa, với mức nợ công đầu người trên dưới 80.000 đô la, Nhật Bản có thể tiếp tục tăng chi tiêu quân sự đến khi nào và tới mức độ nào ? Hai ẩn số kinh tế : Covid-19 và chip điện tử Trước Giáng Sinh, chính quyền Tokyo nâng dự phóng tăng trưởng cho tài khóa 2022/2023 đang từ 2,2 % lên thành 3,2 %. Hãng tin Anh Reuters lưu ý nếu đạt được mục tiêu này, thì đây sẽ là mức tăng trưởng cao nhất tại Nhật Bản từ 2010. Cũng trước ngày Giáng Sinh, Nghị Viện đã bổ sung thêm 300 tỷ đô la cho ngân sách trong tài khóa 2021/2022 mà hơn 70 % nhằm tài trợ một kế hoạch mới hỗ trợ kinh tế khắc phục hậu quả Covid-19 : bơm thêm mãi lực cho người tiêu dùng, đài thọ các phí tổn về y tế, đài thọ các chiến dịch tiêm chủng …   vào lúc một biến thể mới đe dọa toàn cầu. Tuy nhiên việc nội các Fumio Kishida đã phải nhanh chóng bổ sung ngân sách cho thấy tăng trưởng của Nhật vẫn rất mong manh. Trong quý 3/2021 GDP Nhật Bản đã bị chựng lại. Tờ báo tài chính Forbes nói đến một năm 2022 đầy thách thức chờ đợi thủ tướng Nhật. Thuần túy về kinh tế, ẩn số lớn nhất vẫn là virus SARS-CoV-2 với những biến thể mới tiếp tục khủng bố cả thế giới. Nhật Bản tới nay vẫn đóng chặt cửa biên giới ít nhất cho đến cuối tháng 2/2022. Ngành hàng không, khách sạn, chưa biết đến khi nào mới lại có thể đón 31 triệu du khách quốc tế như trước khi Covid-19 bùng phát. Mối đe dọa thứ nhì là nguy cơ cỗ máy công nghiệp bị tê liệt vì thiếu chip điện tử cho dù Tokyo đã có một sự chuẩn bị từ trước, qua việc hợp tác với tập đoàn Đài Loan TSMC hay với các đối tác Mỹ. Hiện tượng này đã bắt đầu ảnh hưởng đến một số lĩnh vực như ngành sản xuất xe hơi : gần như hàng ngày Nissan, Tokyota…  đều phải giải quyết vấn đề tránh để nhà máy phải đóng cửa và cho nhân viên tạm nghỉ việc. Tháng 11/2021 Tokyo thông báo đầu tư thêm 6,5 tỷ đô la phát triển công nghiệp bán dẫn với mục tiêu chính là sản xuất chịp điện tử ngay trên lãnh thổ Nhật. Bên cạnh hai khó khăn nói trên thì Nhật Bản đã bắt đầu thiếu nhân lực để cỗ máy kinh tế vận hành. Số thanh niên vừa mừng lễ Seijin Shiki đánh dấu 20 tuổi, tuổi trưởng thành, năm nay giảm mất 40 % so với hồi 2019. Vào lúc mà lực lượng lao động giảm sụt thì mức nợ công tính theo đầu người lại không ngừng tăng lên. Ngoại trừ Nhật Bản, không một nền công nghiệp phát triển nào trên thế giới có mức nợ công tương đương với 256 % tổng sản lượng quốc gia. Thách thức an ninh Dù vậy trước một năm mới vừa mở ra, giới quan sát đồng loạt cho rằng, vế an ninh mới là mối ưu tư hàng đầu của nội các Fumio Kishida. Amy Danise trên báo Forbes chú trọng vào mối đe dọa Trung Quốc. Nhà nghiên cứu Pháp Edouard Pflimlin, Viện Quan Hệ Quốc Tế và Chiến Lược IRIS có tầm nhìn rộng hơn khi đề cập đến « ba mối đe dọa » nhắm vào Nhật Bản. Trả lời đài RFI tiếng Việt, chuyên gia Pflimlin trước hết phân tích về « hiểm họa quân sự » đặc biệt là Bắc Kinh và Nhật Bản cùng khẳng định chủ quyền trên quần đảo Senkaku/Điếu Ngư ở biển Hoa Đông, kế tới là hai hồ sơ nóng gồm Đài Loan và Biển Đông đều có nguy cơ « chận các cổng ra vào của Nhật Bản » : Edouard Pflimlin : « Trước hết là mức độ phát triển của quân đội Trung Quốc. Hải quân nước này càng lúc càng mạnh, với những phương tiện hùng hậu, với tàu sân bay, tàu ngầm tối tân nhất. Trung Quốc cũng đang phát triển tên lửa ở tốc độ trên 6.000 cây số/giờ, và rất khó phát hiện hay chận bắt loại tên lửa siêu thanh này. Đó là chưa kể đến hàng loạt vũ khí khác Bắc Kinh có trong tay. Tôi muốn nói đến những loại vũ khí thuộc về một thế hệ công nghệ mới như là drone, vũ khí chống vệ tinh hay công cụ cho phép khai mào một cuộc chiến cyber. Tất cả những phương tiện đó nhằm khẳng định chủ quyền của Trung Quốc trên bộ và trên biển và do vậy liên tục tạo áp lực rất lớn đối với Nhật Bản ». Sát cạnh với Trung Quốc, các chương trình phát triển quân sự và vũ khí của Bắc Triều Tiên cũng là một rủi ro cao.  Edouard Pflimlin : « Mối đe dọa thứ nhì như chúng ta đã thấy trong thời gian gần đây, là Bắc Triều Tiên. Hôm 05 tháng Giêng vừa qua, Bình Nhưỡng lại bắn thử tên lửa về phía biển Nhật Bản. Bắc Triều Tiên xác nhận đó là tên lửa có tầm bắn rất xa. Chế độ nước này duy trì áp lực triền miên trong khu vực để bảo vệ cho sự tồn tại. Năm 2021 ngành công nghiệp vũ khí của Bắc Triều Tiên đã đạt được nhiều tiến bộ qua việc bắn tên lửa đạn đạo có mang theo đầu đạn hạt nhân từ tàu ngầm, thử nghiệm thành công tên lửa siêu thanh … cho dù nạn đói hoành hành tại quốc gia Bắc Á này ». Nhìn về phía đông bắc Nhật Bản, xung khắc giữa Toyo và Matxcơva về chủ quyền quần đảo Kuril : dù không là một điểm nóng như ở phía sườn Tây, nhưng nước Nga chưa bao giờ lơ là với miền viễn Đông và Thái Bình Dương. Edouard Pflimlin : « Đe dọa thứ ba có vẻ là ít nghiêm trọng hơn nhưng lại là một thực tế xuất phát từ Nga. Hiện tại Matxcơva đang đe dọa một quốc gia độc lập ở sát cạnh sườn tây của Nga là Ukraina. Còn về mặt trận viễn đông, Nga đã tăng cường đáng kể lực lượng Hải Quân trong vùng Thái Bình Dương, tăng cường sự hiện diện trên quần đảo Kuril nơi có tranh chấp chủ quyền với Nhật Bản, và tại đây quân đội Nga đã mở rộng các căn cứ và thậm chí đã triển khai cả tên lửa đến khu vực này. Sau cùng, Nhật Bản ý thức được rằng, Nga hợp tác chặt chẽ với Trung Quốc cả về các hoạt động hải quân ». Khả năng « trường kỳ kháng chiến » ? Chính ba mối đe dọa về địa chiến lược vừa nêu đã bắt buộc Nhật Bản hai năm liên tiếp « tăng ngân sách quốc phòng ở mức kỷ lục ». Chưa bao giờ ngân sách phòng thủ của Nhật đạt gần 50 tỷ đô la cho cả năm – xấp xỉ với ngân sách quốc phòng của Pháp, nhưng chỉ bằng chưa đầy 20 % so với của Trung Quốc theo thẩm định của Viện Nghiên Cứu Hòa Bình Quốc Tế Stockholm SIPRI. Trong dự thảo ngân sách « bổ sung » đầu tiên của nhiệm kỳ, trình bày với nghị viện hôm 26/11/2021, thủ tướng Kishida đề xuất chi thêm 6,5 tỷ đô la để trang bị tên lửa, máy bay tuần tra, trực thăng và các trang thiết bị quân sự khác cho lực lượng an ninh quốc gia. Edouard Pflimlin nhấn mạnh đây là lần đầu tiên từ 1976 ngân sách phòng thủ Nhật Bản vượt ngưỡng quy định 1 % GDP. Hơn nữa Tokyo cam kết sẽ dành hẳn đến 2 % tổng sảm phẩm nội địa để đài thọ các phí tổn về quốc phòng, trong đó có việc tăng ngân sách cho các hoạt động của căn cứ quân sự Mỹ tại Okinawa. Có điều các phương tiện tài chính của Nhật dù rất lớn những cũng có giới hạn. Edouard Pflimlin: « Kinh Tế Nhật không hoàn toàn trong tình trạng thực sự thoải mái đặc biệt là với dịch Covid-19 và những tác động kèm theo. Ngoài ra, mức nợ của chính phủ thuộc vào hàng cao nhất trong số các quốc gia công nghiệp phát triển. Đó là một áp lực với kinh tế nước này và sức ép lại càng mạnh hơn khi Tokyo phải tăng ngân sách quốc phòng. Câu hỏi đặt ra là liệu rằng về dài hạn, Nhật Bản có thể duy trì nỗ lực đó một cách liên tục hay không ? » Chắc chắn một điều là những chi phí về quân sự của Nhật cũng đóng góp nhiều cho tăng trưởng kinh tế quốc gia Edouard Pflimlin : « Ngân sách này chủ yếu tập trung vào các khoản chi tiêu trong lĩnh vực nghiên cứu và phát triển – RD, vào những loại vũ khí sử dụng công nghệ mới, để trang bị chiến đấu cới đời mới như F35 của Mỹ. Ngoài ra Nhật Bản cũng có tham vọng trang bị tên lửa siêu thanh, đẩy mạnh các chiến dịch chống tấn công tin học… Tất cả nhằm mục đích tăng cường khả năng quân sự ».
    1/11/2022
    8:42
  • Công nghệ cao, rào cản Trung Quốc qua mặt nước Mỹ ?
    Tăng trưởng chậm, mức sống của người dân Trung Quốc sa sút, nguy cơ những ông vua địa ốc vỡ nợ làm rung chuyển các sàn chứng khoán Hồng Kông hay Thượng Hải, dịch Covid-19 xuất phát từ Vũ Hán hai năm trước đây vẫn rập rình bùng lên trở lại : Những khó khăn đó liệu có đe dọa kế hoạch Made In China 2025, dùng công nghệ cao để thay thế Hoa Kỳ áp đặt luật chơi với thế giới ?   Đúng 20 năm trước, Bắc Kinh gia nhập Tổ Chức Thương Mại Thế Giới. Từ một trong những quốc gia nghèo nhất địa cầu, trong ngót nửa thế kỷ, Trung Quốc trở thành mối đe dọa chính đối với Hoa Kỳ nhờ những thành công liên tiếp trong chiến lược phát triển công nghiệp, kinh tế, mậu dịch… Không chỉ hài lòng là công xưởng của thế giới, Trung Quốc đã từng bước trở thành chủ nợ của toàn cầu, kể cả của nước Mỹ. Từ 2015 Bắc Kinh phát triển một vũ khí mới là công nghệ cao để soán ngôi Hoa Kỳ. Chủ tịch Tập Cận Bình muốn Trung Quốc trở thành một ngọn hải đăng trong rất nhiều lĩnh vực từ công nghệ thông tin thế hệ mới đến công cụ sản xuất công nghiệp tiến bộ nhất, từ công nghệ hàng không vũ trụ đến sinh  học, dược phẩm… Tham vọng đó nẩy sinh từ việc Bắc Kinh ý thức được rằng tăng trưởng bắt đầu bão hòa, và để giữ được vai trò đầu tàu, Trung Quốc « cần phải bảo đảm khả năng cạnh tranh trong thời đại công nghiệp mới ». Một sự chậm trễ tai hại Phát biểu nhân Đại Hội Đảng lần thứ 19 hồi tháng 10/2017 ông Tập Cận Bình đã nhấn mạnh đến những mục tiêu « đẩy mạnh tiến trình đưa internet, dữ liệu lớn và trí thông minh nhân tạo vào các hoạt động kinh tế » nhằm « đưa các ngành công nghiệp Trung Quốc lên đến tầm trung và cao cấp của chuỗi trị giá toàn cầu (..) đẳng cấp thế giới ». Có điều, trong chiến lược đó, Bắc Kinh đã để ngỏ một lỗ hổng lớn. Mathieu Duchâtel giám đốc khoa châu Á Viện Nghiên Cứu Montaigne- Paris giải thích trên đài RFI tiếng Pháp : Mathieu Duchâtel : « Kế hoạch Made In China 2025 dự trù ba năm nữa Trung Quốc tự chủ đến 70 % về nhu cầu tiêu thụ linh kiện bán dẫn. Với đà này, vào ngưỡng 2025 Trung Quốc mới chỉ có thể bảo đảm được chưa đầy 15 % nhu cầu của thị trường quốc gia cho dù Nhà nước đầu tư ồ ạt và đã có những định hướng rất rõ ràng để phát triển lĩnh vực này. Trung Quốc phải đối mặt với hiện tượng thiếu hụt linh kiện bán dẫn và đây là một nhược điểm của nền kinh tế thứ hai toàn cầu. Đương nhiên Mỹ khai thác điểm yếu đó của Trung Quốc để kềm hãm đà tiến của đối thủ. Dù vậy công nghệ bán dẫn là một thị trường rộng lớn và ngay trong lĩnh vực này Trung Quốc cũng đã nổi trội trên một vài điểm, tôi muốn nói đến trí thông minh nhân tạo chẳng hạn. Tựu chung Trung Quốc đang ấp ủ những tham vọng rất lớn nhưng đồng thời vẫn là một ông khổng lồ với nhiều nhược điểm mà những nhược điểm đó có thể bị các đối thủ khai thác trong cuộc chạy đua tranh giành ảnh hưởng về mặt địa chính trị ». Đối với giáo sư Juliette Genevaz, đại học Lyon 3, sáng kiến được chủ tịch Trung Quốc đề xuất năm 2015 trước hết nhằm phát triển mạng lưới công nghiệp nội địa để giữ thế cạnh tranh.  Juliette Genevaz  : « Chiến lược được hình thành năm 2015 mang tên Made In China 2025 nhắm tới mục tiêu hội nhập kinh tế toàn cầu và trong sự hội nhập đó, Trung Quốc phải nắm lấy vai trò chủ đạo. Tuy nhiên trước tiên đây cũng là một kế hoạch công nghiệp hóa đất nước. Thuần túy về mặt công nghệ, Trung Quốc đang đứng trước một khúc quanh quan trọng. Cho đến nay công nghệ số chủ yếu phục vụ cho các cá nhân. Người Trung Quốc dùng điện thoại thông minh với nhiều ứng dụng. Trên phương diện này họ đi trước cả dân cư ở nhiều nước phương Tây. Giờ đây thị trường phục vụ cho tư nhân đã bị bão hòa cho nên chiến lược số hóa của Trung Quốc hướng tới khu vực sản xuất công nghiệp. Trung Quốc đã và còn tiếp tục trở thành một nguồn cung cấp bình điện cho xe hơi trên thị trường nội địa và của thế giới. Đây là một lĩnh vực công nghiệp mũi nhọn mà Trung Quốc đã làm chủ và rõ ràng, Made In China 2025 là một kế hoạch phát triển công nghiệp cho cả một quốc gia và điều đó còn quan trọng hơn cả ưu tiên về địa chính trị, mặc dù là hai vế này có thể đi chung với nhau như hai mặt của cùng một đồng tiền ». Công nghệ bán dẫn : tử huyệt của Trung Quốc Giám đốc chương trình nghiên cứu về châu Á Viện Montaigne, Mathieu Duchâtel, đi xa hơn khi cho rằng, công nghệ bán dẫn hiện nay là một trong những « tử huyệt » của Trung Quốc mà các đối thủ của ông khổng lồ châu Á này không ngần ngại khai thác để cản đường một đối thủ đáng gờm : Mathieu Duchâtel : « Quả thực là ngành sản xuất linh kiện bán dẫn Trung Quốc lệ thuộc vào các tập đoàn lớn của nước ngoài như là Hàn Quốc, Đài Loan và thậm chí là của Mỹ. Điều đó lại càng đúng hơn đối với các loại chip trong các bộ nhớ. Dù vậy Trung Quốc cũng có những tập đoàn lớn ở cấp quốc gia và Bắc Kinh thực sự có tham vọng trở thành một trong những tên tuổi lớn trên thị trường quốc tế trong lĩnh vực này. Trở ngại lớn nhất đối với Trung Quốc hiện nay là vẫn chưa làm chủ được công nghệ chip điện tử thuộc thế hệ tiên tiến nhất. Trung bình Trung Quốc cần 5 năm mới có thể bắt kịp Hoa Kỳ để sản xuất chíp cỡ từ 5 đến 7 nano : đó là những linh kiện cao cấp mà Trung Quốc chưa với tới. Sự chậm trễ đó ảnh hưởng trực tiếp đến nền công nghiệp chế tạo vũ khí của Trung Quốc, ảnh hưởng đến cuộc chạy đua vũ trang với Hoa Kỳ và khoảng cách giữa Bắc Kinh với Washington đang ngày một lớn ». Mathieu Duchâtel phân tích thêm về những công cụ của Mỹ để giữ khoảng cách, đẩy Trung Quốc lại xa phía sau : Mathieu Duchâtel : « Chính sách của Mỹ là đi trước Trung Quốc từ hai đến ba thế hệ trong lĩnh vực công nghệ bán dẫn và đương nhiên là Hoa Kỳ áp đặt điều kiện đó với các nhà cung cấp chip điện tử như Hàn Quốc, Đài Loan hay Nhật Bản. Washington sẽ dùng nguyên tắc ngoài lãnh thổ để áp đặt điều kiện với các nhà cung cấp linh kiện bán dẫn cho Hoa Kỳ. TSMC đã và vẫn đang tiếp tục đầu tư vào Trung Quốc trong năm 2021 nhưng chỉ là để sản xuất bọ điện tử thông dụng. Năm 2019 đã có lúc công ty Đài Loan này định cung cấp riêng cho Hoa Vi một gam sản phẩm riêng, và như vậy vừa là nhà cung cấp của cả Trung Quốc lẫn Hoa Kỳ. Thế nhưng dưới áp lực của Washington, TSMC đã từ bỏ kế hoạch đầy tham vọng đó, ngừng giao du với Hoa Vi để tập trung vào thị trường Mỹ, ưu tiên cho một vài khách hàng như Apple. Sự thật là Hoa Kỳ có nhiều đòn bẩy để gây áp lực kể cả với các tập đoàn Hàn Quốc ». Nhược điểm xuất phát từ bên trong còn nguy hiểm hơn những đòn của Mỹ Tuy nhiên Trung Quốc đã chứng minh về khả năng đuổi kịp các nước công nghiệp tiên tiến nhất trong một thời gian ngắn kỷ lục, cho nên, trở ngại lớn nhất đe dọa tham vọng nổi lên như một cột trụ công nghệ mới của thế giới ngay từ 2025 xuất phát từ « bên trong » : đó là yếu tố dân số, về trình độ đào tạo nhân sự... Nhà nghiên cứu Mathieu Duchâtel giải thích : Mathieu Duchâtel : « Hiệp hội các nhà sản xuất linh kiện bán dẫn Trung Quốc thẩm định đang cần từ hai trăm đến ba trăm ngàn kỹ sư giỏi và có tay nghề cao để thực hiện kế hoạch Made In China 2025. Đây là một nhu cầu vô cùng to lớn và đang làm lộ rõ cùng lúc hai vấn đề. Thứ nhất là về chất lượng các chương trình giảng dậy và nghiên cứu của Trung Quốc : Đành là Bắc Kinh đầu tư nhiều vào các khâu nghiên cứu và phát triển nhưng vẫn chưa đạt tiêu chuẩn của các trường đại học danh tiếng trên thế giới. Điều thứ hai là từ khi Mỹ, Nhật, châu Âu ngưng chuyển giao công nghệ cho Trung Quốc, ngừng các chương trình trao đổi nghiên cứu và giảng dậy… Trung Quốc bị hụt hơi và điều này bắt đầu ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực công nghiệp của Trung Quốc, kể cả trong ngành công nghiệp quốc phòng bởi vì, như đã biết, công nghệ cao phục vụ cả ngành công nghiệp dân sự lẫn quân sự ».  Bước vào năm 2022, một cột mốc quan trọng trong lịch sử của đảng Cộng Sản Trung Quốc và đối với sự nghiệp cá nhân của ông Tập Cận Bình trước tham vọng lãnh đạo đất nước mãn đời, Bắc Kinh phải đối mặt với những thách thức mới. Thứ nhất là những vết hằn khủng hoảng y tế Covid-19 chưa tới hồi kết đè nặng lên đà tăng trưởng của Trung Quốc. Hiếm khi nào Bắc Kinh không thông báo mục tiêu tăng trưởng cho cả năm. Sau quý 1/2021 với các chỉ số cho thấy kinh tế phục hồi ngoài mong đợi (GDP tăng hơn 18 % so với cùng thời kỳ năm 2020) nhưng rồi, trong sáu tháng cuối năm 2021 tăng trưởng đã rơi xuống còn chưa đầy 5 %. Thu nhập của một phần lớn nhân công Trung Quốc sụt giảm trong lúc lạm phát tăng cao. Tháng 11/2021 thủ tướng Lý Khắc Cường báo động « một số những áp lực mới đè năng lên kinh tế Trung Quốc khiến chính phủ phải ban hành một số quyết định thích hợp để truy tri công việc làm cho nhân viên tại các công ty vừa và nhỏ ». Nói cách khác, Bắc Kinh chuẩn bị đối phó với một làn sóng thất nghiệp có nguy cơ bùng lên trong năm nay.  Họa vô đơn chí, nhưng Trung Quốc không là một ngoại lệ : các nhà máy tại công xưởng sản xuất của thế giới này hoạt động chậm hơn mong đợi. Một trong những lý do chính là thiếu năng lượng. Tình trạng này có nguy cơ kéo dài sau khi nhà cung cấp Indonesia vừa tuyên bố tạm ngưng xuất khẩu than đá sang Trung Quốc. Giá xăng dầu, khoáng sản, lương thực thực phẩm trên thế giới tăng cao… Cơ quan môi giới chứng khoán Northeast Securities trụ sở tại New York dự phóng các phí tổn sản xuất tại Trung Quốc tiếp tục tăng lên trong năm nay, tăng trưởng chựng lại một cách lâu dài. Vấn đề đặt ra là Trung Quốc đã trở thành mọt trong những đầu tàu kinh tế của thế giới. Do vậy Bắc Kinh ho thì thế giới bị cảm lạnh và không ai quên rằng, Trung Quốc là chủ nợ lớn nhất của Mỹ. Nếu gặp khó khăn, liệu Bắc Kinh có thể tiếp tục mua vào công trái phiếu của Hoa Kỳ nữa hay không ? Nghịch lý ở đây là Trung Quốc và Mỹ là những đối thủ cạnh tranh từ về kinh tế đến thương mại, công nghệ và cả chiến lược, quân sự…  nhưng không chắc cỗ máy kinh tế của Trung Quốc bị đóng băng sẽ là một tin vui đối với Hoa Kỳ.
    1/4/2022
    9:25
  • Năm 2022 : Cơ hội cho các công ty khởi nghiệp của Pháp
    Pháp chuẩn bị bước vào năm bầu cử tổng thống, mọi sự chú ý dồn về các chỉ số tăng trưởng vốn vẫn đang bị virus corona rập rình đe dọa, vào số người thất nghiệp, vào tỷ lệ lạm phát, nên ít ai chú ý đến lĩnh vực French Tech đang cất cánh : những công ty khởi nghiệp của Pháp thu hút 10 tỷ euro đầu tư của thế giới. Thật bất ngờ, Covid-19 lại là cơ hội để các công ty vừa và nhỏ của Pháp làm quen với các công nghệ kỹ thuật số, tăng tốc tiến trình « hội nhập với không gian mạng ». Theo thống kê của bộ Kinh Tế, trong năm 2021, đã có hơn 135.000 doanh nghiệp xin được hỗ trợ để phát triển các phương tiện mua bán, trao đổi với các nhà cung cấp, với khách hàng hay nhân viên qua mạng internet. Các dịch vụ « click&collect » đặt mua qua mạng đã phát triển rất nhanh từ đầu mùa dịch Covid-19. Đến cuối 2021, 20 % các cửa hàng tại Pháp có dịch vụ mua bán trên mạng, thay vì 9 % như trước mùa dịch Covid-19. French Tech vươn ra thế giới Về phía các công ty khởi nghiệp của Pháp trong lĩnh vực kỹ thuật số và công nghệ mới, năm 2022 đang mở ra nhiều hứa hẹn sau một « mùa bội thu ». Theo thẩm định của công ty tư vấn Anh Ernest &Young và ngân hàng Avolta Partners, trong mắt giới đầu tư, các start-up của Pháp năng động không thua gì các đối tác Anh. Trong năm 2021, ngành French Tech thu hút 10 tỷ euro đầu tư, cao gấp đôi so với thành quả hồi 2020. Có tới 23 công ty khởi nghiệp của Pháp thu hút hơn 100 triệu euro đầu tư, hiện diện trong nhiều lĩnh vực, từ mua bán trên mạng đến ứng dụng tài chính, từ phần mềm cho các trò chơi điện tử đến software quản lý tiền ảo. Câu lạc bộ các « kỳ lân » (unicorn) của Pháp trị giá hơn 1 tỷ đô la trên thị trường kết nạp thêm 12 thành viên mới trong năm. Theo giới phân tích, tuy còn thua rất xa các hãng Mỹ hay Anh, nhưng đây là « bước khởi đầu của một sự cất cánh ». Start-up tiêu biểu nhất cho sự thành công trong trong lĩnh vực công nghệ kỹ thuật số và y tế trong năm là Doctolib, một dịch vụ hẹn với bác sĩ và hẹn đi chích ngừa Covid-19 trong năm 2021. Doctolib đã có tên trong danh sách kỳ lân của Pháp từ năm 2019, nhưng với đại dịch Covid-19 lần này, khi hàng chục triệu người truy cập mỗi đợt chính phủ thông báo khởi động các chiến dịch tiêm chủng, các sáng lập viên không ngần ngại đề ra mục tiêu đạt trị giá 10 tỷ đô la trong tương lai gần. Doctolib cũng vừa mua lại đối thủ Ý và đã xuất khẩu mô hình hoạt động sang thị trường Đức. Còn tại Trung Quốc, từ Bắc Kinh, thông tín viên Stéphane Lagarde cho biết trong bối cảnh đặc biệt hiện nay, các công ty khởi nghiệp của Pháp bắt đầu chen chân được vào thị trường lớn nhất thế giới : « Các công ty khởi nghiệp của Pháp có một chỗ đứng tương đối tốt : sau giai đoạn Covid-19,ngành công nghệ cao của Pháp được chú ý tới nhiều và có vẻ như gặp thuận lợi. Tại hội chợ công nghệ mang tên Paris - Thượng Hải - Thâm Quyến - Hồng Kông hồi tháng 10 vừa qua, đã có đến hơn 600 doanh nghiệp tham dự. Đây là con số cao chưa từng thấy và cũng chưa bao giờ có tới khoảng 20 công ty khởi nghiệp của Pháp bắt rễ vào thị trường Trung Quốc. Đương nhiên là bối cảnh Trung Quốc cạnh tranh với Hoa Kỳ về công nghệ cao giải thích phần nào vì sao Trung Quốc lại quan tâm đến các start-up của Pháp và châu Âu ». Dù vậy, giao thương với Trung Quốc không phải là dễ và chính sách « zero Covid-19 » của Bắc Kinh đang là một mối đau đầu với không ít doanh nhân. Stéphane Lagarde giải thích thêm : « Nhìn chung, các doanh nghiệp Pháp đã tận dụng thời cơ sau giai đoạn Covid-19, bởi vì Trung Quốc đã chóng phục hồi và là nền kinh tế đầu tiên hoạt động lại gần như bình thường trước tất cả những nơi khác trên thế giới. Tuy nhiên, chiến lược zero Covid-19 của Bắc Kinh và nhất là các biện pháp kiểm soát rất khắt khe biên giới ở Trung Quốc ảnh hưởng nghiêm trọng đến các hoạt động của giới doanh nhân. Các nhà đầu tư và đối tác Pháp không thể trực tiếp sang Trung Quốc. Mọi trao đổi đều qua mạng internet. Khó có thể tính tới những dự án hợp tác hay đầu tư qua những cuộc trao đổi trực tuyến đó, bởi vì để ký hợp đồng, các bên điều cần nắm rõ tình hình tại chỗ. Điểm thứ nhì là kinh tế tăng trưởng trở lại và đó là một đà phục hồi rất nhanh, nhưng kèm theo nhiều khó khăn. Thí dụ như về vấn đề thiếu hụt năng lượng : mùa thu vừa qua, Trung Quốc bị mất điện nhiều tuần lễ, hoạt động của nhiều nhà máy bị gián đoạn. Hàng của Trung Quốc sản xuất ra bị tồn đọng ở các hải cảng, do thiếu container chở hàng, vận chuyển đường biển bị xáo trộn, hàng xuất khẩu Trung Quốc chậm đến các hệ thống phân phối ở nước ngoài. Sau cùng, yếu tố chính trị cũng là một ẩn số đối với các doanh nghiệp ngoại quốc nói chung, với Pháp nói riêng. Mọi người thận trọng với chính sách « thịnh vượng chung » của Bắc Kinh. Cổ phiếu của tập đoàn LVMH đã mất giá trên sàn chứng khoán do chiến lược này, bởi vì Trung Quốc là thị trường lớn nhất của hãng chuyên cung cấp hàng xa xỉ của Pháp. Dù vậy, nhìn chung, ngành « de luxe » của Pháp vẫn hoạt động rất tốt tại Trung Quốc. Nhưng mối lo ngại ở đây là Trung Quốc kéo dài các biện pháp đóng cửa biên giới và tăng trưởng của Trung Quốc bị chựng lại. Mọi người bắt đầu lo rằng năm tới tình hình sẽ khó khăn hơn và việc làm ăn sẽ không được như năm nay ». Kế hoạch 30 tỷ euro cho 5 năm : Không đủ để bù đắp « thời gian đã mất »Ngày 12/10/2021, tổng thống Macron công bố kế hoạch đầu tư 30 tỷ euro cho nước Pháp trong 5 năm sắp tới. Mục tiêu đề ra nhằm khẳng định vị trí của Pháp trên bàn cờ công nghiệp quốc tế. Paris chú trọng vào những lĩnh vực như công nghệ sạch, y khoa, tự chủ về năng lượng, đẩy mạnh ngành công nghiệp sản xuất linh kiện bán dẫn, biến nước Pháp thành một tủ kính công nghệ cao. Trên đài RFI tiếng Pháp, Vincent Vicard, phó giám đốc Trung Tâm Nghiên Cứu về Triển Vọng Kinh Tế và Thông Tin Quốc Tế CEPII, thận trọng phân tích về sáng kiến của tổng thống Macron. Ông cho rằng quan trọng nhất là vốn đầu tư phải được « đặt đúng chỗ thì mới bắn trúng mục tiêu » :   « Pháp có nhiều tập đoàn đa quốc gia hoạt động ở hải ngoại và 31 trong số trong số 500 tập đoàn lớn nhất thế giới là các hãng Pháp. Như vậy, trong bảng xếp hạng của thế giới, Pháp đứng trước cả Đức và Anh, hay Ý, Tây Ban Nha. Một nét tiêu biểu khác là trong số này có nhiều tập đoàn công nghiệp hoạt động rất hiệu quả, nhưng lại ít sản xuất trên lãnh thổ quốc gia. Do vậy, câu hỏi đặt ra là trong kế hoạch đầu tư từ nay đến năm 2030 được tổng thống Macron trình bày hồi tháng 10/2021, chính phủ tập trung đầu tư vào các doanh nghiệp để họ phát triển trên lãnh thổ quốc gia hay ở hải ngoại ? »  Sở dĩ chuyên gia của trung tâm CEPII nêu lên câu hỏi này là vì chính sách tài trợ năng lượng sạch của Pháp đã giúp ích rất nhiều cho các nhà sản xuất pin mặt trời Trung Quốc :  « Khi muốn giới hạn lượng khí thải carbon trên đất Pháp, đương nhiên là phải phát triển những công nghệ mới để đạt được mục tiêu đó. Tuy nhiên, chúng ta thấy là chính phủ khuyến khích sử dụng năng lượng mặt trời, trợ cấp cho tư nhân và doanh nghiệp trang bị pin mặt trời, nhưng đó lại là những sản phẩm sản xuất tại Trung Quốc ». Nhà nghiên cứu Vincent Vicard không phủ nhận một sự chậm trễ của các doanh nghiệp Pháp trong nhiều lĩnh vực được coi là « mũi nhọn » và ông tiếc là Pháp nói riêng và châu Âu nói chung đã nhường sân chơi lại cho Hoa Kỳ và Trung Quốc :   « Có những câu hỏi cần đặt đối với một số công nghệ, mà châu Âu nói chung và Pháp nói riêng đang bị chậm trễ. Chúng ta thấy rõ là Mỹ và Trung Quốc thống lĩnh thị trường công nghệ số của thế giới. Vậy thì nên chăng là Pháp phải tập trung vào những công nghệ thuộc thế hệ sau công nghệ số ? Tôi muốn nói tới những lĩnh vực còn chưa được mở mang nhiều như khí hydrogen, công nghệ sử dụng trong các hoạt động giao thông đường biển, những công nghệ mới trong lĩnh vực thể thao … Cần biết là các nền kinh tế lớn của thế giới đều có những kế hoạch lâu dài : Trung Quốc thì có chiến lược Made in China 2025. Đức thì có chương trình phát triển công nghiệp thế hệ 4.0. Mỹ thì đánh cuộc vào công nghệ trí thông minh nhân tạo, để không bị thua Trung Quốc ». Sau cùng Vincent Vicard, trung tâm CEPII, ghi nhận trong một thời gian dài Pháp đã « ngây thơ » mở cửa thị trường và dễ dàng đón nhận đầu tư nước ngoài, đặc biệt là Trung Quốc. Nhưng tựa như tại Hoa Kỳ, thời kỳ đó đã qua. Paris giờ đây đã « cẩn thận » hơn khi xem xét hồ sơ của các doanh nghiệp nước ngoài muốn mua lại các công ty Pháp. Năm ngoái chẳng hạn, bộ Kinh Tế đã ngăn chặn 260 dự án đầu tư ngoại quốc, trong đó chủ yếu là các hồ sơ từ Trung Quốc và Hoa Kỳ. Quẻ bói đầu năm Nhìn rộng hơn đến « quẻ bói kinh tế » cho 12 tháng sắp tới, nghiên cứu của Viện Quan Hệ Quốc Tế và Chiến Lược* đánh giá Liên Hiệp Châu Âu vẫn bị giằng co giữa hai cực là Mỹ và Trung Quốc, vẫn bị virus corona gây mất tập trung và Liên Âu đang phải tìm thế cân bằng giữa mục tiêu cân đối ngân sách, chống lạm phát và kích cầu để khắc phục những hậu quả của Covid-19. Nước Nga sau hai năm chống chọi với khủng hoảng y tế, người dân vẫn cố gắng kháng cự và điều ngạc nhiên là kế hoạch hỗ trợ kinh tế của Matxcơva khá khiêm tốn (4 % GDP). Viện IRIS đặt câu hỏi : phải chăng sau hơn 20 năm dưới thời Vladimir Putin; người dân Nga đã thích nghi với những « bất bình đẳng trong xã hội, với mức độ phát triển không đồng đều giữa các vùng miền » và cũng không thấy những cuộc xuống đường đòi chính phủ trợ giúp nhiều hơn. Nhìn sang châu Á, cái bóng Trung Quốc vẫn là một nỗi ám ảnh. Nhật Bản, Ấn Độ tuy vẫn duy trì quan hệ hữu hảo về thương mại với Bắc Kinh, nhưng đang thắt chặt bang giao với các đối tác khác, đứng đầu là Mỹ, để tìm một thế đứng cân bằng hơn. Có điều Covid-19 một lần nữa đã giáng một đòn đau cho tham vọng của New Delhi vươn lên ngang tầm với Trung Quốc trong nhiều lĩnh vực kinh tế và công nghiệp. Chỉ có một điểm mà trước mắt Ấn Độ đang đuổi kịp Trung Quốc : hai quốc gia châu Á cùng là những nhà vô địch về chỉ số thải khí carbon. Sau cùng, sự đối đầu Mỹ Trung vẫn không có dấu hiệu thuyên giảm và sẽ tiếp tục chi phối một phần lớn các hoạt động kinh tế toàn cầu vào lúc mà cả nhân loại mệt mỏi vì những biến thể liên tiếp của virus SARS-CoV-2. Vào những ngày cuối của 2021, Trung Quốc ban hành lệnh phong tỏa 13 triệu dân tại thành phố Tây An khiến công luận quốc tế có cảm tưởng « sống lại cơn ác mộng đúng hai năm về trước khi mà 11 triệu dân cư tại Vũ Hán hoàn toàn bị cách ly với thế giới bên ngoài ». Đó không phải là một « điềm lành » khi chúng ta chuẩn bị bước sang năm 2022.
    12/28/2021
    9:16
  • 2021, dây chuyền sản xuất toàn cầu bị trật đường ray
    Rối loạn chuỗi cung ứng toàn cầu, các nhà máy thiếu nguyên liệu và phụ tùng, hàng bị giao trễ, tàu chở hàng bị tắc nghẽn tại các bến cảng, biến thể Omicron báo trước dịch Covid-19 chưa tới hồi kết. Từ Hoa Kỳ đến châu Âu, châu Á tất cả thực sự mệt mỏi với những đợt phong tỏa triền miên cho đến tận những ngày cuối cùng trong năm 2021. 2020 rồi 2021, một con virus nhỏ tiếp tục làm đảo lộn kinh tế toàn cầu. Nhật Bản vừa thông qua thêm một kế hoạch kích cầu 450 tỷ đô la để hỗ trợ các doanh nghiệp khắc phục hậu quả Covid-19. Chính quyền Biden đã rót thêm hàng ngàn tỷ đô la vào cỗ máy kinh tế Mỹ. Liên Hiệp Châu Âu sau rất nhiều cãi vã cũng đã đồng ý và đã bắt đầu giải ngân 750 tỷ euro cho 27 thành viên. Thế giới kỳ vọng nhiều vào vac-xin, như một vũ khí để « quay trở lại với cuộc sống bình thường » nhưng trong 12 tháng qua, những biến thể Alpha xuất phát từ Anh Quốc, rồi Delta hay còn được gọi là biến thể Ấn Độ và gần đây nhất là Omicron với những ca nhiễm đầu tiên được phát hiện tại Nam Phi vẫn là một thách thức. Nếu như Trung Quốc là nạn nhân đầu tiên của virus corona chủng mới thì công xưởng của thế giới này cũng là nền kinh tế đầu tiên khởi động trở lại. Các nhà máy Trung Quốc đã tìm lại nhịp độ sản xuất như trước, thậm chí là phải tăng thêm năng suất để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ của các nước phương Tây trong lúc mà từ Hoa Kỳ đến Nga hay Tây Âu, nam Mỹ và cả châu Phi vẫn luẩn quẩn trong những chu kỳ phong tỏa trong gần như 6 tháng đầu năm 2021. Nhưng bước sang mùa hè, với những biện pháp kích cầu hàng ngàn tỷ đô la của Mỹ, hàng trăm tỷ của Liên Hiệp Châu Âu, của Nhật Bản hay kể cả những biện pháp hỗ trợ của Nga, kinh tế toàn cầu khởi sắc trở lại. Đà phục hồi đó mạnh hơn và nhanh hơn so với mong đợi. Nhu cầu về tiêu thụ năng lượng để phục vụ các nhà máy sản tăng cao, ngành vận tải đường bộ và đường biển hoạt động hết công suất mà hàng vẫn chậm đến tay người tiêu dùng. Kẽ hở của mô hình sản xuất thế giới Virus SARS-CoV-2 đã làm lộ rõ nhược điểm lớn của hệ thống sản xuất toàn cầu. Covid-19 bùng phát tại Vũ Hán vào những tháng cuối cùng năm 2019 các nhà máy Trung Quốc ngừng hoạt động trong nhiều tuần lễ khiến nhiều hãng xe hơi tại châu Âu, châu Mỹ phải tạm cho nhân viên nghỉ việc, bởi thiếu phụ tùng, thiếu linh kiện điện tử. Hiện tượng này tái diễn trong năm nay. Hàng loạt nhân viên của các hãng xe hơi tại Pháp, tại Cộng Hòa Séc hay Đức, « bất đắc dĩ » phải lấy ngày nghỉ phép hay chấp nhận làm việc bán thời gian bởi « chuỗi cung ứng bị gián đoạn». Trên đài RFI Pháp ngữ, giáo sư ngoại thương, Isabelle Méjean trường Khoa Học Chính Trị Paris, Sciences Po giải thích về nguyên nhân dẫn tới tình trạng này : « Thực ra hiện tượng xuất phát từ hàng loạt những vấn đề nhỏ tích tụ lại để rồi dẫn tới những hậu quả ảnh hưởng tới toàn cầu. Thí dụ như từ chuyện thiếu linh kiện bán dẫn, cả ngành sản xuất xe hơi của thế giới thiếu chịp điện tử, các hãng xe không kịp giao hàng, tác động đến cả hệ thống phân phối ô tô…. Vấn đề nằm ở chỗ ngành công nghiệp sản xuất linh kiện bán dẫn tập trung trong tay một số quá ít các nhà cung cấp và số này không đủ khả năng đáp ứng nhu cầu của thị trường. Ngành công nghiệp điện tử tập trung quá nhiều tại Đài Loan ». Một mô hình sản xuất « tập trung » Công ty tư vấn Roland Berger trụ sở tại Luân Đôn thẩm đỉnh : chỉ riêng « Trên thị trường kinh kiện bán dẫn, nhu cầu tiêu thụ sẽ tăng thêm 17 % vào năm tới trong lúc phía các nhà sản xuất chỉ có thể cung cấp thêm 6 % mà thôi. Hiện thượng thiếu chip điện tử sẽ kéo dài đến năm 2023 và có thể là còn sau đó nữa ». Bà Isabelle Méjean phân tích tiếp về nhược điểm của dây chuyền công nghiệp hiện nay :  « Vấn đề khan hiếm phụ tùng chúng ta đang chứng kiến hiện nay là một trong những nét tiêu biểu của cả một hệ thống trong chuỗi sản xuất. Từ hơn 20 năm qua để làm ra được một chiếc ô tô hay một máy bay, có cả hàng trăm, hàng ngàn công ty tham gia vào khâu sản xuất. Những công ty đó được đặt tại các quốc gia khác nhau, tại các châu lục khác nhau. Mỗi doanh nghiệp đóng góp một cách rất hạn hẹp, thí dụ như tập trung vào một loại phụ tùng điện tử, hay vào đầu máy mô –tơ, hay vào cần gạt nước trên cửa kính … Mô hình sản xuất này phát triển mạnh từ thập niên 1990 và đã rất hiệu quả : nó cho phép thu ngắn bớt các công đoạn sản xuất, giảm thiểu các phí tổn và qua đó là giá thành. Thế nhưng bên cạnh những lợi thế đó thì chuỗi sản xuất trở nên phức tạp hơn và đòi hỏi phải có một sự phối hợp nhịp nhàng để dây chuyền cung cấp không bị gián đoạn và nhất là không ảnh hưởng đến khâu lắp ráp sau cùng trước khi hàng đến tay người tiêu dùng. Sự phức tạp đó đã lộ rõ với đại dịch Covid-19 lần này ».   Thiếu vắng một sự phối hợp nhịp nhàng Khâu vận chuyển là một mắt xích không thể thiếu để bảo đảm chuỗi sản xuất đó hoạt động một cách trơn chu. Có điều ngành vận tải trên bộ và trên biển đang gặp nhiều khó khăn. Tháng 10/2021 bộ trưởng Giao Thông Mỹ, Pete Buttigieg báo động Hoa Kỳ sẽ phải đối mặt với tình trạng khan hiếm hàng hóa cho đến giữa năm tới, bởi hệ thống giao thông vận tải đang bị « tắc nghẽn ». Giáo sư Isabelle Méjean nêu lên một thí dụ cụ thể để dễ hình dung ra vì sao chỉ cần một hạt cát cũng đủ để nhiều nhà máy trên thế giới bị tê liệt : « Mô hình đó cho phép chuỗi sản xuất hoạt động có hiệu quả tối đa nhờ đã cho phép giảm thiểu các phí tổn trong khâu sản xuất. Tập trung sản xuất một vài mặt hàng cho phép đầu tư vào các loại máy móc chuyên môn càng lúc càng tối tân hơn. Đổi lại thì phải tính đến các chi phí ở các khâu vận chuyển và nhất là phải phối hợp giữa các nhà sản xuất. Hiện tại mỗi chiếc xe ô tô có trên dưới 10.000 phụ tùng khác nhau, mỗi một thứ lại do một nhà sản xuất cung cấp và đó là những công ty hoạt động ở rải rác khắp các châu lục. Vậy một hãng xe phụ thuộc vào các nguồn cung cấp đó và chỉ cần mô hình sản xuất này bị mắc kẹt ở một khâu nào đó thôi là cũng đủ để tác động đến toàn bộ hệ thống ». Gần hai năm sau kể từ khi thế giới phải đối mặt với khủng hoảng y tế, mọi chú ý vẫn dồn về Trung Quốc và xem công xưởng của thế giới này là « cái nút thắt » khiến hệ thống công nghiệp toàn cầu bị tắc nghẽn. Chuyên gia về ngoại thương trường Sciences Po Paris cho rằng quy tất cả trách nhiệm cho Trung Quốc là hơi bất công. Isabelle Méjean giải thích : « Không, đây không chỉ là một vấn đề liên quan đến Trung Quốc. Nhưng do có rất nhiều các công ty hoạt động tại Trung Quốc, nền kinh tế thứ hai toàn cầu, nên mọi chú ý đều hướng cả về Trung Quốc. Hơn nữa, đây là nơi có nhân công rẻ, nên có sức thu hút lớn. Chính vì thế nhiều hãng tập trung về đây. Nhưng nhiều nghiên cứu cho thấy năm 2011 khi Nhật Bản bị nạn sóng thần, cả một khu vực công nghiệp ở khu vực miền bắc cũng đã làm tê liệt và đã tác động đến nhiều lĩnh vực công nghiệp khác của thế giới. Trao đổi mậu dịch và dây chuyền cung ứng của thế giới bị chao đảo vì mô hình toàn cầu hóa đó ». Lạm phát và thiếu nhân lực 2021 cũng là năm vật giá leo thang tại khắp nơi. Chỉ số lạm phát tại Trung Quốc « cao nhất trong 15 tháng vừa qua », đạt ngưỡng 2,3 % so với cùng thời kỳ năm ngoái (số liệu của Tổng cục thống kê Trung Quốc). Bộ Tài Chính Việt Nam đầu tháng 12/2021 tin tưởng vẫn khống chế lạm phát trong năm 2021 dưới ngưỡng 4 % bất chấp áp lực từ hiện tượng tăng giá xăng dầu và nguyên liệu trên thế giới. Nhìn sang Nhật Bản, lần đầu tiên từ nhiều năm qua, chính quyền Tokyo không phải bận tâm vì hiện tượng « giảm phát ». Đời sống của người dân Nga thêm khó khăn do chỉ số giá cả trên thị trường nội trong tháng 11/2021 tăng thêm hơn 8 % so với tháng trước. Chủ yếu là giá lương thực, thực phẩm. Dân Mỹ lần đầu tiên từ năm 1982 mới lại có tỷ lệ lạm phát gần 7 %. Trong khối sử dụng đồng tiền chung châu Âu Eurozone, từ 20 năm nay, công luận đã quên mất hai chữ « lạm phát » nhưng trong 12 tháng qua chỉ số giá cả tại Pháp tăng trung bình hơn 3 %, tại vương quốc Bỉ là 7 % hay ở Đức là 6 %. Sau cùng 2021 cũng là năm mà người lao động ở khắp nơi trên thế giới « có giá » : từ Trung Quốc đến Hoa Kỳ đều « khan hiếm » nhân công. Châu Âu không là một ngoại lệ : ngành phục vụ nhà hàng và khách sạng ở Pháp đang cần tuyển dụng thêm 237. 000 nhân viên. Tại Việt Nam, trả lời báo Lao Động hôm 15/09/2021 ông Vũ Đức Giang, chủ tịch hiệp hội dệt may Việt Nam nhìn nhận « thiếu nhân lực là thách thức rất lớn đối với các doanh nghiệp khi mở của kinh tế trở lại » sau mùa dịch, và « thâm hụt lao động từ nay đến cuối năm (2021) sẽ vào khoảng từ 35 đến 37 % ».
    12/21/2021
    9:09

Über TẠP CHÍ KINH TẾ

Sender-Website

Hören Sie TẠP CHÍ KINH TẾ, Hitradio Ö3 und viele andere Radiosender aus aller Welt mit der radio.at-App

TẠP CHÍ KINH TẾ

TẠP CHÍ KINH TẾ

Jetzt kostenlos herunterladen und einfach Radio & Podcasts hören.

Google Play StoreApp Store

TẠP CHÍ KINH TẾ: Zugehörige Sender

Information

Wegen Einschränkungen Ihres Browsers ist dieser Sender auf unserer Website leider nicht direkt abspielbar.

Sie können den Sender alternativ hier im radio.at Popup-Player abspielen.

Radio