Partner im RedaktionsNetzwerk Deutschland
Höre {param} in der App.
Höre TẠP CHÍ VĂN HÓA in der App.
(7.565)(6.472)
Sender speichern
Wecker
Sleeptimer
Sender speichern
Wecker
Sleeptimer
StartseitePodcasts
TẠP CHÍ VĂN HÓA

TẠP CHÍ VĂN HÓA

Podcast TẠP CHÍ VĂN HÓA
Podcast TẠP CHÍ VĂN HÓA

TẠP CHÍ VĂN HÓA

hinzufügen

Verfügbare Folgen

0 von 24
  • Trần Bích Quân và mong muốn phục hồi di sản điện ảnh Việt Nam
    Góp phần phục hồi các bộ phim thuộc di sản điện ảnh Việt Nam để giới thiệu cho công chúng Pháp và quốc tế, đó là mong muốn của nhà sản xuất và nhà phân phối phim người Pháp gốc Việt Trần Bích Quân mà chúng tôi đã có dịp gặp tại Liên hoan quốc tế điện ảnh châu Á Vesoul ( Festival international des cinémas d’Asie de Vesoul ) tại Pháp tháng 2 vừa qua. Trần Bích Quân đã được mời tham gia ban giám khảo Liên hoan Vesoul 2022 bởi vì bà là một trong số hiếm hoi những nhà phân phối phim ảnh châu Á tại Pháp. Công ty Dissidenz Films do chính bà lập ra cho tới nay đã giới thiệu đến công chúng Pháp một số phim châu Á, như 11.25 The day ho choose his day của đạo diễn Nhật Koji Wakamatsu, Pluto của đạo diễn Hàn Quốc Shin Su-won, hay Shadow days của đạo diễn Trung Quốc Triệu Đại Dũng ( Zhao Dayong )…  Dissidenz Films cũng đồng sản xuất một số phim và trong các dự án đồng sản xuất đó, có bộ phim Hoa Nhài của đạo diễn Đặng Nhật Minh, nói về thành phố Hà Nội. Trao đổi với RFI Việt ngữ, bà Trần Bích Quân trước hết nói về hoạt động của hãng phim Dissidenz Films “ Tôi đã thành lập hãng phim Dissidenz Films vào năm 2012, chủ yếu làm về phân phối phim, tức là mua bản quyền các phim để sau đó phân phối cho các rạp chiếu phim và các phương tiện truyền thông. Chúng tôi cố gắng phố biến nền điện ảnh châu Á với đầy đủ tính đa dạng của nó. Tại Pháp, hay châu Âu nói chung, rất thường khi người ta chỉ biết đến điện ảnh châu Á qua một vài tên tuổi lớn mà phim được chiếu ở những liên hoan như Cannes, Venise, Berlin và cứ nghĩ đó là những người tiêu biểu cho điện ảnh châu Á. Mà ngay cả khái niệm châu Á cũng được hiểu sai, người ta cứ nghĩ rằng Nhật Bản, Trung Quốc, Triều Tiên, Việt Nam cũng như nhau. Mong muốn của chúng tôi là giới thiệu những sản phẩm điện ảnh khác nhau và những dòng điện ảnh khác nhau.” Nhưng không chỉ giới thiệu những tác phẩm mới, mong muốn của bà Trần Bích Quân là giới thiệu đến công chúng Pháp di sản điện ảnh của các nước châu Á, nhất là của Việt Nam. Nhưng theo giám đốc của Dissidenz Films, trước hết Việt Nam cần phải phục hồi các phim cũ: “ So với những nước khác, ví dụ như Hàn Quốc hay Nhật Bản, ở Việt Nam chưa có chính sách cụ thể về bảo tồn và phục hồi các phim. Vì lý do đó và cũng vì tôi là người Việt Nam, nên tôi rất muốn góp phần vào việc phổ biến di sản điện ảnh Việt Nam, nhưng trước hết phải góp phần phục hồi các phim đó thông qua việc hợp tác giữa Việt Nam với các hãng tốt nhất thế giới, bởi vì việc này đòi hỏi những những kỹ thuật, những công nghệ đặc biệt, những thao tác rất tỉ mỉ.  Ở Pháp hay Ý có những hãng rất nổi tiếng  chuyên về lĩnh vực này, chẳng hạn như Cineteca ở Bologna đã từng phục hồi các phim của những bậc thầy điện ảnh của nhiều nước như Nhật Bản, Ý hay Mỹ. Về mặt kinh tế, cũng như về mặt chất lượng nghệ thuật, rất cần những hợp tác quốc tế như vậy. Chúng ta có thể thu hình tiến trình phục hồi phim, để cho thấy người ta tiến hành việc này như thế nào. Như vậy sẽ làm phong phú thêm điện ảnh và văn hóa nói chung”. Theo bà Trần Bích Quân, có hai trường hợp. Hoặc là bản phim đó đã được phục hồi, bởi vì một số quốc gia có chính sách bảo tồn và phục hồi những bộ phim thuộc loại di sản điện ảnh và chính họ làm công việc phục hồi này. Trong trường hợp đó, hãng Dissidenz Films chỉ cần mua bản quyền của phim. Đối với những quốc gia không có chính sách bảo tồn và phục hồi các bộ phim cũ, tiến trình thương lượng sẽ mất nhiều thời gian hơn, vì phải tính đến việc đóng góp, bằng cách này hay cách khác, vào việc phục hồi, để sau này có thể phân phối các các phim đó.”  Đối với trường hợp của Việt Nam, theo bà Trần Bích Quân, việc phục hồi các phim thuộc di sản điện ảnh lại cần phải làm cấp tốc, bởi vì thời gian càng trôi qua, các phim đó càng có nguy cơ bị hư hỏng: “ Tôi đã bắt đầu thảo luận với phía Việt Nam về một số phim thuộc di sản điện ảnh Việt Nam. Đây là một quá trình lâu dài, phải làm việc nhiều cơ quan hành chính khác nhau: bộ Văn Hóa Việt Nam, Cục Điện Ảnh Việt Nam, Viện Phim, Hãng Phim Truyện Việt Nam. Phải làm sao có sự hợp tác giữa các cơ quan đó trong một khoản thời gian nhất định. Khó khăn là ở chỗ đó. Thời gian càng trôi qua, các phim đó càng có nguy cơ bị hư hỏng do thời tiết, do điều kiện bảo quản. Ngoài ra, một số đạo diễn càng lớn tuổi, thật đáng tiếc nếu họ không được tham gia vào quá trình phục hồi phim khi họ còn nói chuyện được” Đây là một công việc đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao, rất tỉ mỉ, thủ công, mà chỉ có những hãng chuyên môn có thể làm được. Họ đã từng phục hồi các âm bản phim của các đạo diễn như Hầu Hiếu Hiền hay Martin Scorsese. Họ phải rất cẩn thận, bởi vì đó là những bản duy nhất còn trên thế giới.  Nói chung họ có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực này. Nếu Việt Nam mà hợp tác được với các hãng châu Âu thì thật là tốt. Tôi đặc biệt nghĩ đến đạo diễn Đặng Nhật Minh, vì ông nói tiếng Pháp, biết nhiều về Pháp. Ta có thể xem như biểu tượng của tình hữu nghị Pháp-Việt việc phục hồi các phim của Đặng Nhật Minh, để đem đi giới thiệu tại các liên hoan điện ảnh danh tiếng như Cannes   Riêng về Đặng Nhật Minh, có hai phim mà tôi hy vọng có thể phổ biến đến công chúng Pháp nếu chúng tôi có thể phục hồi được:“ Bao giờ cho đến tháng Mười” và “ Cô gái trên sông”, cả hai đều là những phim rất hay. Ngoài ra còn có phim “Mùa ổi”. Ba phim này đều cần được giới thiệu cho công chúng Pháp trong những điều kiện tốt nhất, bởi vì đó là những phim đã ra đời cách đây hơn 20 năm. “ Phim “Mùa Ổi” đã phân phối ở Pháp cách đây 20 năm. Đây là phim đã được bảo tồn trong điều kiện tốt hơn hai phim kia. Nhưng sau 20 năm, phim được xem là di sản điện ảnh và phim đã cũ đi rất nhiều so với lần đầu tiên được chiếu ở rạp. Hơn nữa, các phim thời đó là phim 35mm, nay sẽ được phục hồi thành phim dưới dạng DCP ( Digital Cinema Package ), hay 2K, 4K, với chất lượng tối ưu.” Như đã nói ở trên, giám đốc Dissidenz Films Trần Bích Quân đang là người đồng sản xuất bộ phim Hoa Nhài của đạo diễn Đặng Nhật Minh, nhưng bà cũng sẵn sàng làm việc với các đạo diễn thế hệ trẻ của Việt Nam, nhất là những đạo diễn thuộc dòng điện ảnh-tác giả.  “ Tôi sẵn sàng đón nhận mọi xu hướng điện ảnh, nhưng có quá nhiều đạo diễn và nhiều phim, nên hiện giờ tôi tập trung vào đạo diễn này, vì tôi đã quen biết ông ấy từ nhiều năm qua. Trước khi có đại dịch Covid-19, năm nào tôi cũng về Việt Nam để làm về dự án này. Dĩ nhiên là có nhiều đạo diễn khác rất đáng chú ý, nhưng trong một khoảng thời gian giới hạn như vậy, rất khó mà tiếp xúc với tất cả. Nhưng nếu có đạo diễn nào mà tôi có thể tiếp cận dễ dàng các âm bản và muốn phim của mình được phục hồi thì có thể liên lạc với tôi. Tôi sẵn sàng hợp tác với thế hệ trẻ của nền điện ảnh Việt Nam. Thế hệ trẻ này rất khác thế hệ đạo diễn trước đây. Vào thời của Đặng Nhật Minh, các đạo diễn được đào tạo ở trường điện ảnh Matxcơva của Liên Xô. Ngày nay, chúng ta dễ tiếp cận với điện ảnh hơn, tức là phim không còn là phim 35mm nữa, mà hầu như bất cứ ai cũng có thể quay với một máy quay phim kỹ thuật số, hoặc với một điện thoại thông minh. Phương tiện để phổ biến phim ảnh cũng khác, chẳng hạn như bây giờ có rất nhiều phim được sản xuất cho truyền hình hoặc để phát trực tuyến ( streaming ). Nay có rất nhiều đạo diễn được đào tạo theo hướng đó. Có thể là họ chưa quen với khái niệm film d’auteur ( điện ảnh tác giả ), do không có cùng phương tiện phổ biến, không có cùng mục tiêu. Chính vì vậy mà trong thị trường điện ảnh hiện nay của Việt Nam, chúng ta thấy có một bên là các phim thương mại, giống như ở rất nhiều nước khác. Bên kia là điện ảnh tác giả, có một vài đạo diễn đã phát triển một thứ điện ảnh riêng biệt, nhưng không hẳn là tiêu biểu cho điện ảnh Việt Nam hiện nay, giống như ở một số nước khác.   Nhưng chúng ta nên khuyến khích dòng điện ảnh tác giả đó, giúp phổ biến các phim của họ, vì nếu không thể sống bằng nghệ thuật, họ sẽ buộc phải quay sang làm các phim quảng cáo, các video clip”
    6/17/2022
    9:19
  • Một thế giới ngập tràn sắc màu của Cezanne và Kandinsky qua kết nối giữa nghệ thuật và công nghệ số
    Triển lãm ánh sáng về thế giới hội họa của hai nghệ sĩ Cezanne và Kandinsky đang diễn ra tại Trung tâm nghệ thuật số Atelier des Lumières, Paris. Bước qua cánh cửa vào phòng triển lãm, du khách sẽ đến với một không gian mờ ảo, lung linh, vẳng bên tai là những điệu nhạc lúc dặt dìu, khi dồn dập. Sự kết hợp độc đáo giữa nghệ thuật và công nghệ số, giữa hội họa và âm nhạc tại Atelier des Lumières đưa du khách tạm thoát khỏi những ồn ào xô bồ của cuộc sống ngoài kia. Trước mắt người xem mở ra thế giới sống động, rực rỡ sắc màu trong tranh của Cezanne và Kandinsky. Sau các danh họa Klimt, Van Gogh, Monet, Renoir, Chagall và Dali, nay đến lượt họa sĩ Pháp Paul Cezanne (1839-1906) và họa sĩ gốc Nga VassilyKandinsky (1866-1906) được Trung tâm nghệ thuật số Atelier des Lumières vinh danh. Triển lãm Cezanne - Kandinsky thực ra gồm hai cuộc triển lãm được trình chiếu liên tục và nối tiếp nhau : « Cezanne - Ánh sáng của vùng Provence » (khoảng 30 phút) và « Kandinsky - chuyến phiêu lưu của sự trừu tượng » (khoảng 10 phút). Nhưng đâu là mối liên hệ giữa Cezanne và Kandinsky ? Trả lời phỏng vấn RFI Tiếng Việt ngày 24/02/2022, chỉ vài ngày sau khi triển lãm khai mạc, ông Jacques de Tarragon, giám đốc Atelier des Lumières giải thích : « Cezanne là một nghệ sĩ phi thường. Ông là một tên tuổi lớn trong lịch sử nghệ thuật. Mọi người thường thích tranh của ông. Cezanne có khối tác phẩm đồ sộ. Cezanne đã vẽ 800 bức tranh, 400 tranh màu nước, có nghĩa là rất nhiều tranh, và tôi có thể nói rằng ông như một bảng màu, với rất nhiều màu sắc được phối trên những chất liệu khác nhau. Tất cả những điều đó khiến các tác phẩm của ông ấy nếu được giới thiệu, trong khuôn khổ một cuộc triển lãm kỹ thuật số tại trung tâm nghệ thuật số Atelier des Lumières, thì sẽ tạo nên điều phi thường. Quả thực, có một cây cầu nối giữa Kandinsky và Cezanne mà chúng tôi đã cố gắng khai thác. Trước tiên, chúng tôi muốn giới thiệu 2 nghệ sĩ. Có một sự khác biệt lớn giữa 2 nghệ sĩ lớn này, nhưng có một sự ngưỡng mộ, đặc biệt là sự ngưỡng mộ của Kandinsky đối với Cezanne. Chắc chị cũng biết, Kandinsky từng nói Cezanne có thể thổi hồn vào một tách trà. Tôi nghĩ rằng 2 cuộc triển lãm có một điểm chung, đó là một vũ trụ, một thế giới ngập tràn sắc màu, nhưng chúng cũng rất khác nhau. Chúng tôi muốn giới thiệu nhiều điều cho khách tham quan và bằng cách này, quý vị được cùng lúc tham gia 2 cuộc triển lãm có sự gắn kết với nhau nhưng cũng là ở hai không gian rất khác nhau ».     Chuyến đi kỳ thú   Hành trình tham quan của du khách sẽ diễn ra như thế nào ? Chắc chắn là không giống một chuyến tham quan như truyền thống ở các bảo tàng nghệ thuật thông thường. Giám đốc trung tâm nghệ thuật số giải thích : « Chuyến thăm quan của khách diễn ra như sau : khi quý vị bước vào trung tâm, dần dần ánh sáng sẽ giảm đi, không gian tối dần. Rồi quý vị đi vào một phòng kín tối đen. Quý vị sẽ làm quen dần với bóng tối. Phòng lớn đó, vốn là một xưởng đúc có từ năm 1835 và nay được chuyển đổi thành một trung tâm kỹ thuật số. Khi quý vị bước gian phòng triển lãm này, quý vị thực hiện một chuyến du hành, di chuyển bên trong phòng để khám phá, chiêm ngưỡng các tác phẩm được trình chiếu. Phòng triển lãm vẫn còn những thứ của xưởng đúc trước đây, như một bể nước, một bồn chứa, một lò sấy hình tháp mà các hình ảnh được chiếu ở bên trong và phía bên ngoài.  Khách tham quan được khuyến khích đi dạo xung quanh và khám phá nhiều điểm, nhiều góc độ chiêm ngưỡng trong phòng triển lãm. Có một vị trí đặc biệt thú vị ở Atelier des Lumières, đó là gác lửng mà từ đó quý vị có thể có nhiều góc nhìn rất hay. Chỗ này nhô cao lên vài mét nên quý vị sẽ thấy cả phòng triển lãm ngập tràn hình ảnh. Toàn bộ gian phòng triển lãm cực kỳ tráng lệ, hoành tráng ».  Cezanne nổi tiếng với những bức vẽ thiên nhiên, đặc biệt về quê hương Provence, miền nam Pháp, với phong cảnh nông thôn êm đềm, thanh bình, nổi bật là gam màu xanh của trời của biển xen với màu xanh của cây cối, vườn tược. « Nàng thơ » của ông là ngọn núi Sainte-Victoire, khung cảnh đã theo ông đến tận hơi thở cuối cùng. Niềm say mê của ông đã được tái hiện rõ nét trong triển lãm, đỉnh điểm là ở phần kết, khi 80 bức họa núi Sainte-Victoire được vẽ từ nhiều góc độ, vào những thời điểm khác nhau, lần lượt được chiếu trên các bức tường, dưới tiết tấu nhạc sôi động và ngày càng dồn dập … Nhưng thế giới của Cezanne không chỉ có vậy. Trong số khoảng 1000 tác phẩm, ban tổ chức chọn được 500 bức tranh để trình diễn ánh sáng. Ông Jacques de Tarragon giới thiệu khái quát triển lãm : « Du khách có thể khám phá một phần lớn trong thế giới sáng tạo của Cézanne qua những bức tranh tĩnh vật, tranh thiên nhiên, phong cảnh, những bức chân dung hay tác phẩm tự họa và vô số bức vẽ ngọn núi Sainte-Victoire. Cezanne đã vẽ hơn 80 bức tranh về núi Sainte-Victoire. Cuộc triển lãm được chia thành nhiều chương hồi : có 8 chương. Đây là một cuộc du hành, có một chương mở đầu, một chương rất hoa mỹ, tươi vui mà chúng tôi gọi là Vòm bình yên, rồi một chương nói về nét thầm kín của cơ thể con người, với những tác phẩm nổi tiếng khắc họa những người phụ nữ đang tắm. Cũng có một phần triển lãm về những giai đoạn cuộc đời Cezanne với nhiều nỗi day dứt, toát lên qua những bức tranh chân dung tự họa của ông. Vậy đấy, có thể nói, trong cuộc triển lãm chúng ta như lướt theo nhịp tâm trạng và các giai đoạn chính trong thế giới sáng tạo của Cezanne ».  Thiên nhiên trong tranh Cezanne không tĩnh, mà rất sống động. Thiên nhiên cũng có tâm hồn. Và để làm toát lên cái hồn sống động đó, các nhà tổ chức, với sự trợ giúp đắc lực của công nghệ số, đã tái hiện thiên nhiên trong tranh của Cezanne, để du khách được hòa mình vào thiên nhiên, với tiếng chim lót líu lo, tiếng nước chảy róc rách, tiếng sóng vỗ, tiếng côn trùng rả rích, cả tiếng sấm ran ... chứ không phải chỉ là chắp tay đứng xem. Đến với triển lãm, khách thăm quan sẽ thấy những chiếc lá trong tranh Cezanne rung rinh, những vòm lá cây xao động trong gió, những sóng nước sông Arc lăn tăn mơn man dưới chân. Nổi tiếng với những bức tranh tĩnh vật, đặc biệt là tranh vẽ những trái táo, những tác phẩm này là một phần không thể thiếu trong triển lãm. Nhưng tĩnh mà động, với hiệu ứng ánh sáng, những trái táo lần lượt hiện lên trong từng khung tranh ảo trên tường, rồi lại thoát ra khỏi những khung tranh đó, trôi lơ lửng trước mặt du khách … Tạm rời thế giới của Cezanne, giờ đây du khách được bước vào một thế giới của những hình khối và sắc màu khác, không kém phần mãn nhãn : thế giới của Kandinsky, một thế giới hội họa đi từ dân gian, bình dân, đến hiện đại, trừu tượng, rực rỡ, vui mắt mà cũng rất kỳ bí … Kandinsky không chỉ là một họa sĩ, mà còn là một nhà lý luận về nghệ thuật, nhà thơ và là một người đi tiên phong về nghệ thuật trừu tượng. Giám đốc Atelier des Lumières cho biết tiếp : « Đối với các tác phẩm của Kandinsky thì cũng tương tự. Ở đó, chúng ta như đang trong một chuyến du hành xuyên suốt các thể loại tranh của ông ấy. Chúng ta xuất phát từ nước Nga, nơi Kandinsky đã vẽ những thứ rất tượng hình, những cảnh vô cùng tráng lệ, những con ngựa được trang trí tuyệt đẹp, cảnh về các bộ tộc, những quảng trường lớn … Và rồi, rất nhanh chóng, du khách được bước vào thế giới trừu tượng của Kandinsky. Chị biết đấy, ông ấy chuyển hướng sang trường phái trừu tượng khá nhanh. Người xem như đang trong một chuyến du hành với các sắc màu, nghệ thuật kết hợp nhiều vật liệu. Các tác phẩm được trình chiếu rất, rất đẹp, được phối hợp nhịp nhàng. Công chúng mới chỉ bắt đầu được đến thăm triển lãm từ tuần trước nhưng đã hoàn toàn bị chinh phục dù phần triển lãm này chỉ ngắn thôi ».   Thành công ngay từ những ngày đầu   Từ những vị trí khác nhau trong phòng triển lãm, khách tham quan sẽ có những góc nhìn khác nhau về cùng một tác phẩm, thậm chí là chiêm ngưỡng các tác phẩm khác nhau được chiếu lên tường và nền nhà từ 140 máy chiếu. Triển lãm là sự kết hợp tuyệt vời giữa hình ảnh, ánh sáng và âm nhạc. Những khúc nhạc cổ điển đan xen với những bản nhạc hiện đại, phối theo nội dung, ý nghĩa từng chương đoạn triển lãm, khiến người xem như đang lạc bước vào một thế giới kỳ ảo. Công nghệ số đã giúp hội họa gần hơn với công chúng và dễ cảm hơn. Triển lãm đạt thành công lớn ngay từ những ngày đầu mở cửa, theo khẳng định ngày 24/02 của giám đốc trung tâm : « Trên thực tế, Covid đã ảnh hưởng một chút đến hoạt động của Atelier des Lumières, chúng tôi đã phải đóng cửa 2 lần, lần đầu trong vòng 2 tháng, sau đó là 5 tháng, cũng khá là lâu. Chúng tôi đã buộc phải áp dụng các quy định đặc biệt về đón tiếp khách, giới hạn số lượng khách … nhưng Atelier des Lumières vẫn giữ nguyên phong cách triển lãm kỹ thuật số, đón tiếp khách tham quan và đưa họ hòa mình, chìm đắm vào thế giới sáng tạo của những tên tuổi lớn trong lịch sử nghệ thuật.   Quả thực, công nghệ của Atelier des Lumières có từ năm 2018, khá là mới và ngày càng tiến bộ, nên triển lãm ngày càng có chất lượng cao hơn, tích hợp được cả các hình ảnh, tài liệu lưu trữ, phim … với độ phân giải rất cao. Mục tiêu của chúng tôi là làm sao để triển lãm có chất lượng rất cao, để khách tham quan thực sự cảm thấy hòa mình, đắm chìm trong một thế giới tiêu biểu cho sự nghiệp sáng tác của các nghệ sĩ mà chúng tôi quảng bá ».  « Trong hai ngày nghỉ cuối tuần đầu tiên đã có rất nhiều khách đến xem triển lãm, chúng tôi rất vui mừng vì thấy công chúng hào hứng với triển lãm, mọi người đến rất đông và để lại nhiều bình luận trên mạng Internet, họ nói rằng triển lãm là một thành công lớn. Chúng tôi rất vui mừng với thành công lớn này. Chỉ trong ngày thứ Bảy, đã có gần 5.000 khách đến xem triển lãm. Chị thấy đấy, thực sự đó là một khởi đầu tuyệt vời.  5.000 khách chỉ trong một ngày thứ Bảy, nhưng con số này cũng phù hợp với điều mà chúng tôi vẫn làm ở Atelier des Lumières. Chúng tôi vẫn tính toán khả năng đón tiếp khách, bảo đảm chỉ có 1 khách ở mỗi diện tích khoảng 2m² để họ có điều kiện xem triển lãm thoải mái ở mọi góc độ và có thể di chuyển khắp phòng. Có người thích ở yên một chỗ, ngồi bệt dưới đất để ngắm nhìn, chiêm ngưỡng, nhưng cũng có những người thích di chuyển, đi lại loanh quanh và ngắm nhìn từ nhiều góc khác nhau. Dù sao thì triển lãm cũng được đón nhận rất nồng nhiệt và tôi nghĩ triển lãm năm nay sẽ thành công tốt đẹp ».  Triển lãm về thế giới hội họa của hai nghệ sĩ Cezanne và Kandinsky khai mạc tại Trung tâm nghệ thuật số Atelier des Lumières, Paris, từ ngày 18/02/2022 và sẽ kéo dài đến ngày 02/01/2023.
    5/20/2022
    11:59
  • “Tình thơ không biên giới”: Tuyển tập song ngữ Việt - Pháp của những người yêu thơ
    Tìm đến những vần thơ để làm khuây khỏa nỗi lòng trong những ngày tháng mà con người phải sống cách biệt do đại dịch Covid-19, đó chính là bối cảnh ra đời của Hội những người yêu thơ, mà tuyển tập “Tình thơ không biên giới” có thể được coi là đứa con tinh thần đầu tiên của của họ.  Như lời tựa của quyển sách, “Tình thơ không biên giới”, xuất bản tại Huế tháng 07/2021, không phải là tuyển tập của những thi sĩ chuyên nghiệp, mà thật ra là bao gồm sáng tác của “những người yêu thơ và những người đang tập làm thơ” từ mọi miền của Việt Nam và ở khắp các châu lục, trong đó có các bạn thơ từ Pháp, Brazil, Madagascar… Các bài thơ tiếng Việt được chuyển ngữ sang tiếng Pháp và ngược lại các bài thơ tiếng Pháp được dịch sang tiếng Việt.  Nhân một cuộc họp mặt của hội những người yêu thơ tại Paris hôm 15/04/2022, RFI Việt ngữ đã có dịp gặp một số tác giả của tập thơ này, mà đầu tiên là ông Nguyễn Thái Sơn, chủ tịch Hội Interface Francophone Paris, một tổ chức mà ông đã thành lập từ năm 1994 để ủng hộ cho Thượng đỉnh khối Pháp ngữ ở Hà Nội 1997: “ Chúng tôi thấy phải làm sao cho tiếng Việt được thế giới biết đến, phải vận động cho tiếng Việt Nam. Cho nên tôi đã cùng với một số anh em tại Paris, trong nước, ở Úc, ở Hoa Kỳ bàn với nhau là mình làm một tuyển tập thơ của những người yêu thơ để phổ biến tiếng Việt.  Hội Interface Francophone mới họp lại anh em và chúng tôi có đề nghị với đại sứ quán Pháp và Institut français ( Viện Pháp ) ở Việt Nam hỗ trợ chúng tôi đưa ra một tập thơ bằng tiếng Pháp và tiếng Việt. Sau đó, tôi đã tập hợp tổng cộng 35 thi sĩ vừa người Việt, vừa người Phi châu, Pháp, Úc, Mỹ, Brazil. Những người nào làm thơ tiếng Việt thì tôi dịch sang tiếng Pháp, những người nào đóng góp thơ bằng tiếng Pháp, tiếng Bồ Đào Nha, thì tôi dịch sang tiếng Việt.  Đây là một nỗ lực để giúp đưa tiếng Việt Nam lên hàng thế giới, đi song song với tiếng Pháp, ngôn ngữ của văn chương, ngôn ngữ của một đất nước rất tiến bộ, rất văn minh. Nếu mà tiếng của nước ta đi song hành với tiếng Pháp, thì trong ý thức và tiềm thức của mọi người trên thế giới sẽ thấy rằng tiếng Việt là một thứ tiếng có giá trị.  Trong tinh thần đó, đại sứ quán Pháp ủng hộ về tinh thần và về mọi phương tiện. Họ nói là nếu làm ra thì họ sẽ đưa tập thơ đến báo chí, đến Institut français để phổ biến trong những classes bilingues ( lớp song ngữ Pháp-Việt ) ở Việt Nam, đăng trên tờ Le Courrier du Vietnam. Institut français thì sẽ phát tập thơ cho những người đến sinh hoạt tại các cơ sở của Institut français trong nước. Còn về tài chính thì chúng tôi tự lực hết. Nhưng tôi phải bỏ thêm tiền để in tập thơ tại Huế.” Là một trong những người sáng lập hội người Việt yêu thơ, bà Nguyễn Hợp, chủ tịch công ty từ thiện Vicaris Việt Nam, kể lại  sự ra đời của hội này trong bối cảnh đại dịch Covid-19 bắt đầu hoành hành tại Pháp: “ Ngày 17/03/2020, bắt đầu confinement (phong tỏa), mọi người đều phải ở trong nhà. Để làm sao chia sẻ những giây phút rất nhiều phiền muộn, vì nhiều người lo âu về một căn bệnh hoàn toàn mới lạ, anh Nguyễn Duy Tân, anh Nguyễn Thái Sơn, cùng với anh Thẩm Hoàng Long và tôi cùng nhau thành lập nhóm yêu thơ. Lúc đầu nhóm chỉ có bốn người, nhưng không sao, mình không phải là những nhà thơ, mà chỉ là những người yêu thơ, chỉ mong muốn được chia sẻ tiếng lòng của mình trong giai đoạn khó khăn này, để làm sao mọi người vững tinh thần chống lại căn bệnh thật sự là rất đáng sợ lúc đó. Từ 4 người, sau đó, người nọ chuyền tai người kia, nhóm bắt đầu lan rộng không chỉ ở Paris, mà còn ở Việt Nam và các nước như Úc, Mỹ, Thụy Sĩ, Canada, Bỉ. Hiện tại thì nhóm yêu thơ đã có khoảng 700 hội viên và thỉnh thoảng hội có tổ chức các buổi gặp gỡ, họp mặt.” Trong tập thơ “ Tình thơ không biên giới”, thi sĩ tự do Nguyễn Hợp đóng góp một bài thơ với tựa đề “ Tại sao? Tình yêu?”:  “ Năm vừa rồi, trong một lần về Việt Nam, có tham gia một vài phong trào ở Việt Nam. Khi đứng trên chiếc cầu ở quận 4, tôi nhớ là vào ngày 17/03/2021, bổng nhiên tôi rất nhớ Paris và dĩ nhiên khi nhớ Paris thì mình sẽ nhớ những gì mà mình yêu thương nhất mình đã để lại Paris. Trong khoảng 15 phút mình đã viết ra bài thơ Tình yêu? Tại sao?. Đó là một câu hỏi, nhưng cũng không phải là câu hỏi. Mình chỉ muốn nói là trên đời này không có gì đẹp hơn tình yêu. Đó có thể là tình yêu quê hương, tình yêu lứa đôi, tình yêu của con người với cuộc sống. Thôi thì cũng như rất nhiều người khác, mình cũng làm thơ về tình yêu lứa đôi.” Là một bác sĩ, nhưng Thúy Nga Nina Nguyễn, chủ tịch Hội NINA Pháp Việt Paris, cũng là tác giả của nhiều tập thơ, CD thơ nhạc. Trong tuyển tập “ Tình thơ không biên giới”, Thúy Nga Nina Nguyễn giới thiệu đến độc giả hai bài thơ về hai mùa đông và mùa hè: “ Lần đầu tiên được tham gia tập thơ “ Tình thơ không biên giới, cảm xúc của Nina là rất vui và tự hào, bởi vì trong nhóm thơ tại Paris, mình được đóng góp những tình cảm, cảm xúc của mình bằng hai ngôn ngữ Pháp-Việt. Bên cạnh đó, mình cũng rất là vui vì có một số bạn thơ, nhà thơ ở Việt Nam gởi thơ sang và mình cũng được tham gia để dịch các bài thơ Việt sang tiếng Pháp. Mỗi người được hai bài, thì mình chọn một bài về mùa đông, một về mùa hè, nói lên những cảnh đẹp của Paris, cũng như tình cảm của những người con của Paris trong mùa đông và muốn mùa đông đó được nồng ấm, cũng như chia sẻ với các bạn bốn phương mùa hè rất đẹp của Paris, để mọi người thấy cảnh đẹp tuyệt vời của Paris, một thành phố mà từ lâu đã mang lại nhiều cảm hứng cho các nhà thơ và các nhà văn”.  Trong giới thi sĩ tại Pháp, ông Nguyễn Duy Tân không phải là một tên tuổi xa lạ. Là một công chức nay đã hưu trí, luật gia Nguyễn Duy Tân là một chuyên gia Ngôn ngữ Pháp và cũng là thành viên của Hội Thi Nhân Pháp ( Société des Poètes de France ). Ông đã xuất bản nhiều tập thơ Việt và Pháp. Thơ của Nguyễn Duy Tân thì thâm thúy và ý nghĩa sâu xa, như 2 bài “Thơ là gì?” và “ Hồn thơ, tình và mộng” mà ông đóng góp cho tuyển tập “ Tình thơ không biên giới”: “ Hai bài thơ này là trong tập thơ thứ hai của tôi làm tại Hà Nội năm 2005. Tôi muốn mọi người hiểu “Thơ là gì?”. Nhưng họ in hơi sai, tức là thiếu những chữ in gras ( in đậm ). Hơi tiếc, bởi vì mỗi một câu thơ của tôi có chữ, chẳng hạn như: Thơ là gì? Là tiếng con tim rung động hoài Là tình lữ thứ đã phôi phai Là nhung nhớ cũ không về lại Là tiếc tuổi xuân đã một mai Những chữ “tiếng”, “tình” , “nhớ”, “tiếc”, tôi cho in đậm, nhưng họ lại quên!  Bài thơ của tôi kết thúc là : “Vậy khi ai hỏi thơ là sao? Thì hãy trả lời với những chữ sau: Tình nhớ tiếc vui say mộng sắc Hương đàn ca hát hứng yêu đời” Còn về bài “ Hồn thơ, tình và mộng”, thơ thì bao giờ cũng có tình ái, tình yêu, mơ mộng, nhưng tôi thì thích mơ mộng, phải làm sao mà cho người đọc có cảm xúc như tôi. Tôi thấy cũng hơi khó, nhưng tôi cứ viết như thế. Tôi là người đi trong mộng, nhưng tôi muốn là ai cũng đi trong mộng như tôi:  Hồn tôi mênh mông như trời đất Thơ là gió thoảng xôn xao Tình tôi là sóng biển dạt dào Năm, tháng, ngày ru gào nhân loại.” Như đã nói ở trên, ngoài các nhà thơ người Việt, “Tình thơ không biên giới” còn quy tụ những nhà thơ nước ngoài, mà tiêu biểu là Thierry Sinda, người Pháp gốc Congo, con của Martial Sinda, nhà thơ hàng đầu của vùng châu Phi nhiệt đới thuộc Pháp. Ông chính là người đã sáng lập Festival Mùa Xuân của những thi sĩ châu Phi và những nơi khác ( Printemps des Poètes des Afriques et d’Ailleurs ). Thierry Sinda cho biết ông rất vui vì trong tuyển tập thơ Pháp Việt, không chỉ có thơ của ông, mà còn có tác phẩm cha ông và của nhà thơ lớn Madagascar Jacques Rabemananjara:  “ Tôi rất vui mừng được tham gia vào tập thơ này. Đây không phải là lần đầu tiên tôi tham gia vào một hoạt động thơ văn của Việt Nam, vì cách đây vài năm tôi cũng đã từng tham gia tại khu Little  Saigon, California, với Hội Thơ Quốc Tế, vào một tập thơ Việt-Pháp-Anh. Còn bây giờ, ngay tại Paris, tôi quen biết nhiều người trong cộng đồng người Việt, nên rất vui khi được mời tham gia tập thơ song ngữ Pháp-Việt và tôi cũng mang theo tác phẩm của người bảo trợ trước đây cho festival của tôi, là nhà thơ lớn của Madagascar Jacques Rabemananjara và người bảo trợ hiện nay là cha tôi Martial Sinda.  Tôi rất vui mừng là thơ của châu Phi được đến với độc giả Việt Nam. Trước đây đã từng có mối liên hệ giữa châu Phi với châu Á và châu Mỹ La tinh. Tôi rất vui khi thấy trong năm 2022 này, chúng ta trở ngược lại vết chân của ông cha ta. Ngoài ra, giữa hai nước Việt Nam và Congo còn có sự liên hệ thông qua khối Pháp ngữ, vì chúng ta đều từng là thuộc địa của Pháp. Nhưng nước Pháp cần phải làm hơn nữa, quan tâm hơn nữa đến khối Pháp ngữ, làm nhiều hơn nữa cho các thuộc địa cũ, dù là ở Đông Dương, hay châu Phi, vì tôi có cảm tưởng chúng ta bị nước Pháp hiện nay lãng quên.”   Tham vọng của những người chủ trương “Tình thơ không biên giới” không dừng lại ở tập thơ Việt-Pháp, mà họ còn hướng đến việc ra một bản song ngữ Việt-Anh.
    5/13/2022
    10:24
  • Danh họa Picasso trong tầm ngắm của cảnh sát nhập cư Pháp
    Pablo Picasso ngày nay là một tượng đài văn hóa, là niềm tự hào của nước Pháp. Trong gần nửa thế kỷ, ông bị coi là kẻ ăn nhờ ở đậu, là « phần tử nước ngoài nguy hiểm ». Đã là người ngoại quốc lại có ngôn ngữ nghệ thuật « xa lạ » với viện Hàn Lâm Mỹ Thuật Paris, đến cuối thập niên 1940 các phòng triển lãm và bảo tàng Pháp vẫn khóa chặt cửa với tranh của Picasso cho dù ông đã rất nổi tiếng. Bất kỳ một thành phố nào trên đất Pháp giờ đây cũng có một con đường hay trường học mang tên danh họa Tây Ban Nha. Paris có cả một trạm métro Pablo Picasso. Bảo tàng Picasso ngay giữa lòng thủ đô đã hoạt động từ gần 40 năm nay. Hiếm ai biết rằng thiếu chút, người ta đã không thể viết nên những trang sử đẹp giữa tác giả của Guernica hay Người Đàn Bà Khóc, Những cô gái Avignon với nước Pháp. Họa sĩ này đã làm nên tội tình gì để bị cảnh sát nhập cư của Pháp theo dõi, bị xếp vào diện « đối tượng nước ngoài nguy hiểm » và bị từ chối khi Pablo Picasso xin gia nhập quốc tịch Pháp ? Pháp và Picasso : duyên–nợ Pablo Picasso (1881-1973) sinh ra tại thành phố Malaga, miền nam Tây Ban Nha. Ông đã dừng lại Madrid và Barcelona trước khi chọn Paris là nhà, là nơi lập nghiệp, là xưởng sáng tác. Năm 1900, Pablo Ruiz Picasso 19 tuổi đầu, để lại sau lưng gia đình và cả một con đường sự nghiệp rộng thênh thang để tìm đến kinh đô ánh sáng. Paris là một « mê hồn trận » với muôn vàn ngõ ngách mà phải mất hàng chục năm ông mới « tìm được lối ra ».  Năm 1901 lần thứ nhì sang Pháp, trong vỏn vẹn vài tuần lễ Pablo Picasso sáng tác hơn 60 bức tranh để kịp dự một cuộc triển lãm. Một năm sau ông trở lại kinh đô ánh sáng cùng với một vài người bạn nghệ sĩ từ vùng Catalunya. Không tiền, họ lang thang từ phòng trọ tồi tàn này đến khách sạn bẩn thỉu khác. Đó là thời gian những nét cọ của Picasso « nặng trĩu nỗi buồn u ám ». Ông đưa vào hội họa hình ảnh những người ăn mày, những cô gái điếm … những góc khuất của kinh đô ánh sáng Paris. 1904 họa sĩ Tây Ban Nha quyết định không bao giờ rời xa nước Pháp. Đó là thời điểm Paris là chốn nương thân của những nghệ sĩ của thế giới bị truy bức. Pablo Ruiz Picasso là một ngoại lệ : ông không là một người tị nạn chính trị, không đến Paris với mục đích tha phương cầu thực. Nhưng ông biết Paris là người bạn đồng hành đưa ông đi rất xa trên con đường nghệ thuật, là  « nơi duy nhất trên thế gian xứng đáng để sống » như chính Pablo Picasso đã thổ lộ. Dù không một đồng xu dính túi, không biết tiếng và hoàn toàn không hiểu biết gì về xã hội Pháp, Pablo Ruiz Picasso vẫn quyết định ở lại Paris, dù đấy là tình yêu một chiều. Tranh của ông bị giới hàn lâm khinh rẻ, ngôn ngữ hội họa của Picasso quá « xa lạ » với quan niệm về mỹ thuật của Pháp. Tệ hơn nữa, đến năm 1940 vì thời cuộc, khi xin gia nhập quốc tích Pháp, Pablo Picasso phát hiện cảnh sát quản lý người nhập cư tại Pháp đã liên tục theo dõi ông suốt bốn thập niên và đã vin vào những tác phẩm của ông để chụp mũ Picasso là một kẻ « nổi loạn », là phần tử « nguy hiểm ». Nhà sử học Annie Cohen Salal, nói về hai bức tường thành kiên cố mà họa sĩ Pablo Picasso đã phải vất vả vượt qua trong nửa đầu thế kỷ XX. Căn cứ vào những tư liệu của bên cảnh sát, năm 2021 Annie Cohen Salal ra mắt độc giả cuốn Un Etranger Nommé Picasso – Phần tử nước ngoài mang tên Picasso, NXB Fayard. Bà cũng là người điều hành triển lãm tại Bảo Tàng Quốc Gia về Lịch Sử Nhập Cư, Porte Dorée Paris vừa kết thúc. Triển lãm mang nhan đề Picasso l’Etranger. Chữ étranger ở đây có thể hiểu danh họa Tây Ban Nha là người ngoại quốc, mà cũng có thể là « kẻ xa lạ ».  Annie Cohen Salal : « Picasso phải đương đầu với hai định chế đồ sộ, đó là Viện Hàn Lâm Mỹ Thuật-Académie des Beaux Arts và bên cảnh sát quản lý người nước ngoài. Người ta gán cho ông ba nhãn hiệu : một là « đối tượng người nước ngoài ». Do là « người nước ngoài » lại nương tựa vào cộng đồng người vùng Catalunya –Tây Ban Nha định cư tại Pháp ở khu Montmartre và trong cộng đồng đó có một phần tử « vô chính phủ » thành thử sở di trú xếp Picasso vào danh sách những « phần tử vô chính phủ » dù là không có bằng chứng và điều đó hoàn toàn sai. Tì vết thứ ba đè nặng lên họa sĩ này do Viện Hàn Lâm Mỹ Thuật xem Picasso là một nghệ sĩ  « theo chủ nghĩa tiền phong » tức là có tinh thần nổi loạn. Với ba « bản án » đó Pablo Picasso bị coi là một đối tượng nguy hiểm và vì thế ông bị theo dõi chặt chẽ. Tuy nhiên Picasso đã rất khéo léo tìm một chỗ đứng trong cái không gian tự do hạn hẹp đó. Không chỉ là một danh họa của thế giới mà còn tìm được những kẽ hở trong xã hội rất khắt khe của Pháp thời bấy giờ, để xây dựng cả một cơ đồ ». Picasso bị cảnh sát theo dõi Như đã nói, những năm tháng đầu tiên trên đất Pháp, Pablo Picasso sống cùng với các đồng hương vùng Catalunya ở khu bình dân Montmartre. Không nói và biết tiếng Pháp, ông đọc báo bằng tiếng Tây Ban Nha. Trong quá trình nghiên cứu nhà sử học Annie Cohen Salal tìm thấy một báo cáo mà tác giả là « ông cò » Rouquier viết về Pablo Picasso từ năm 1901 như sau : « Đối tượng về khuya, nhận báo tiếng nước ngoài, một thứ tiếng mà chúng ta không đọc được. Hắn nói gì, mọi người gần như không hiểu. Tranh hắn vẽ những người đàn bà ăn xin, gái điếm (...) Hắn ở trọ nhà một đồng hương tên là Manach, một phần tử vô chính phủ. Vậy là Picasso chia sẻ ý tưởng của Manach. Do vậy hoàn toàn có lý do chính đáng nghi ngờ Picasso cũng thuộc thành phần vô chính phủ ». Không cần đưa ra thêm nhiều chứng cớ, tài liệu này là một « bản án » và hồ sơ đó được lưu trữ tại Phòng quản lý người nước ngoài, trụ sở cảnh sát ở Quận 4–Paris. Tập các-tông mang số 74.664 liên quan đến Pablo Ruiz Picasso đã ngủ yên bên cạnh 2,5 triệu hồ sơ của người nước ngoài cho đến ngày 03/04/1940 khi danh họa Pablo Picasso đệ đơn lên bộ Tư Pháp xin nhập quốc tịch.  Cần nói thêm là ở thời điểm năm 1940 Đức Quốc Xã xâm chiếm Pháp, và từ trước đó đã là điểm tựa của chế độ độc tài Franco bên Tây Ban Nha. Là một họa sĩ dấn thân, Picasso ý thức được rằng nếu bị trục xuất, chỉ nội tác phẩm phản chiến Guernica sáng tác năm 1937 cũng đủ để ông lãnh án tử hình. Do vậy ông cần vào quốc tịch Pháp để được bảo đảm là không bị trục xuất về Tây Ban Nha. Picasso đã ngỡ ngàng khi đơn xin nhập quốc tịch của ông bị từ chối và càng ngỡ ngàng hơn nữa khi được biết báo cáo Rouquier 39 năm trước là bản án treo theo đuổi Pablo Picasso trong suốt thời gian ông sống và sáng tác trên đất Pháp, dù không một lần phạm tội. Annie Cohen Salal : « Pablo Picasso nhớ rõ là cứ hai năm một lần ông phải trình diện cảnh sát để gia hạn thẻ cư trú và mỗi lần dọn nhà, đổi địa chỉ phải khai báo ngay lập tức. Nhỡ có quên, thì Picasso được nhắc nhở ngay. Khi đi nghỉ ở thành phố Royan tháng 9 năm 1939 ông được cảnh sát thành phố « mời lên nói chuyện » và chỉ khi đó mới được giấy phép để đi lại trong thành phố này. Trong vụ hồi năm 1911, cùng với thi sĩ Apollinaire, cũng người nước ngoài mua nhầm một pho tượng bị ăn cắp, đã khiến cả hai đều hết sức lo lắng là họ sẽ bị trục xuất khỏi nước Pháp. Picasso ý thức được rằng ông bị theo dõi chặt chẽ như thế nào và đó là một nhược điểm lớn đe dọa toàn bộ cuộc sống cá nhân và sự nghiệp của ông. Tuy vậy Picasso không bao giờ để lộ mối lo đó. Ông cũng chẳng than thở với bất kỳ một ai và cần nhấn mạnh rằng trong cuộc đọ sức với bên cảnh sát di trú, Picasso chưa bao giờ tự coi mình là nhân ». Hai vết thương lớn, một tấm lòng chung thủy Pháp từ chối quy chế công dân với danh họa Pablo Picasso vào thời điểm tên tuổi của ông đã nổi lên như cồn. Ngoại trừ trên đất Pháp, các nhà phê bình nghệ thuật từ những thập niên 20 đã trông thấy Picasso là một cây đại thụ của thế giới. Vậy mà đến tận năm 1949 trên toàn nước Pháp vẫn mới chỉ có hai tác phẩm với chữ kỹ Pablo Picasso được trưng bày cho công chúng. Annie Cohen Salal : « Những tác phẩm lập thể của Pablo Picasso đã được bán ở khắp các thủ đô của châu Âu, nhất là bên đông Âu, từ Áo cho đến Hungary hay Nga. Trong khi đó tại Pháp, mọi cặp mắt đều hướng về trường phái mỹ thuật của Pháp thừa hưởng từ thời vua Louis XIV. Bước sang Thế Chiến Thứ Hai, Picasso vẽ rất nhiều bức tranh siêu thực và không ít trong số ấy đã đến được New York qua trung gian giám đốc Bảo Tàng Nghệ Thuật Hiện Đại MoMa. Đó cũng là thời điểm Pablo Picasso đã rất nổi tiếng. Ông được xem là một họa sĩ lớn của thế giới của thế kỷ XX, là một cây đại thụ của phong trào tiền phong tại châu Âu, trong suốt giai đoạn từ những năm 1900 cho đến 1940. Điều kỳ lạ ở đây là Pháp hoàn toàn « lệch pha » với phần còn lại của thế giới về vị trí của Picasso trên bầu trời nghệ thuật. Mãi đến năm 1947, thời điểm Pablo Picasso hiến cả trăm tác phẩm cho các viện bảo tàng quốc gia Pháp, mọi người mới có một cái nhìn khác về Picasso. Khi nhận cả trăm tác phẩm của Picasso cống hiến cho nước Pháp, Jean Salles, giám đốc toàn bộ các viện bảo tàng quốc gia đã có câu nói để đời ‘Hôm nay là ngày khép lại cuộc ly hôn giữa Nhà nước Pháp và một thiên tài’ ». Vết thương không lành Tránh được đổ vỡ nhưng Pablo Picasso không bao giờ tha thứ. Annie Cohen Salal : « Có một cái gì đó rất đặc biệt giữa người nghệ sĩ này và tình yêu ông dành cho nước Pháp. Đây là nơi ông chọn để lập nghiệp, là tổ ấm. Pháp là mái nhà của gia đình Picasso và ông đã sống tại đây suốt cuộc đời còn lạị. Nhưng Pablo Picasso đã quay lưng lại với Paris và ông muốn công luận hiểu được điều đó. Năm 1955 ông định cư tại miền nam nước Pháp để không bao giờ quay gót về kinh đô ánh sáng nữa. Pablo Picasso tung hoành và làm tỏa sáng khung trời nghệ thuật của vùng Địa Trung Hải. Ông đã đổi mới cách nhìn về cái gọi là quốc tịch, về mối giao lưu giữa các nền văn hóa ». Pablo Picasso từ chối vinh hạnh được chính phủ Pháp trao tặng Bắc Đẩu Bội Tinh. Ông cũng đã khước từ nhã ý của Nhà nước Pháp mời ông trở thành công dân Pháp để chỉ hài lòng với quy chế của một « công dân ưu đãi -citoyen privilégié » mà một vài thị trấn ở miền nam, rất xa Paris dành tặng cho ông. Là họa sĩ đầu tiên được bảo tàng Louvre Paris tổ chức triển lãm tranh của ông khi còn sinh thời, Pablo Picasso đã vắng mặt trong buổi khai trương sự kiện với sự tham gia của đông đảo các quan chức nhà nước và giới chức sắc trong làng nghệ thuật. Một câu trả lời muộn  Pablo Picasso từ giữa thập niên 1950 về ở hẳn miền nam nước Pháp. Ông đã qua đời tại Mougins năm 1973 ở tuổi 90. Đầu thể kỷ XX, Pablo Ruiz Picasso đã mơ, mơ rất nhiều về nước Pháp trước khi phải đối mặt với thực tế. Mối quan hệ phức tạp của họa sĩ Pablo Picasso với xã hội Pháp khi xưa có thể cũng là thân phận những người nhập cư của ngày hôm nay. Trong số những người chân ướt chân ráo vừa đến Pháp giờ đây, có bao nhiêu người tài hoa, có bao nhiêu kẻ si tình đủ kiên nhẫn và độ lượng để vượt lên trên những định kiến như Picasso hơn 100 năm về trước ? Tấm gương của Pablo Picasso năm nào liệu có đủ sáng để thi thoảng đạp đổ những thành kiến về « người nước ngòai » ở bất cứ xã hội nào hay không ?
    4/29/2022
    11:02
  • Bầu cử tổng thống Pháp « tấn công » nền nghệ thuật thứ 9
    Phải chăng chính trị đang là chủ đề của truyện tranh như bao đề tài khác ? Liệu truyện tranh về chính trị cũng là một phương cách thực thi đối trọng quyền lực hay đơn giản chỉ là một thú giải trí ? Với AFP, câu trả lời là « cả hai », khi nhìn vào số tựa sách đã được xuất bản hay sắp ra mắt độc giả xung quanh cuộc bầu cử tổng thống Pháp năm nay, dưới muôn ngàn sắc thái, cho đủ mọi lứa tuổi. Từ cẩm nang hướng dẫn, phê bình chỉ trích… Chẳng hạn như làm thế nào giải thích cho con trẻ bầu cử tổng thống là gì ? Guồng máy các định chế hoạt động ra sao ? Các vòng bỏ phiếu được tiến hành như thế nào ? Hay như khái niệm tả/hữu là gì ?... Để có những lời giải đáp, các bậc phụ huynh đã có bộ truyện tranh cẩm nang « Election Presidentielle » (Bầu cử tổng thống), của nữ tác giả Lucie Le Moine. Nhưng nếu bạn muốn tìm những câu chuyện giả tưởng ? Trên quầy sách, bạn sẽ có từ phê phán phe cực hữu như « ElyZée » của anh em nhà Mourad, Farid Boudjellal, khi hình dung ông Eric Zemmour, một người mang tư tưởng cực hữu trở thành tổng thống. Hay như « Aux portes du Palais » (Trước thềm Cung điện) do Hervé Bourhis và ban biên tập trang thông tin độc lập Mediapart thực hiện, với hình ảnh bà Marine Le Pen và ông Eric Zemmour trên nền điện Elysée .  Cũng trong dòng chỉ trích, các phóng viên của báo Le Monde là Gerard Davet, Fabrice Lhomme cùng với họa sĩ Pierre Van Hove ra tập truyện « L’Obssession du pouvoir » (Nỗi ám ảnh quyền lực – NXB Delcourt), nhắm vào ba đời tổng thống gần đây nhất là Nicolas Sarkozy, François Hollande và Emmanuel Macron. Không chỉ có phê phán, chỉ trích mà còn có cả chuyện hiện thực nữa. Sự thật về chuyện hậu trường ở điện Elysée hay như các ứng viên năm nay vận động tranh cử ra sao ? Đây cũng là những chủ đề rất được quan tâm những năm gần đây. Le Figaro lưu ý, trong cuộc bầu cử năm nay, các nhà báo không còn là những người « độc quyền » đưa tin. Lần đầu tiên trong lịch sử bầu cử nước Pháp, sáu cây bút họa sĩ được huy động để theo sát các ứng viên tranh cử, từ ứng viên tổng thống Emmanuel Macron, tả cũng như hữu, đến cả các ứng viên cực hữu hay cực tả. Tập truyện tranh phóng sự có tiêu đề « Carnets de campagne » (Tạm dịch là Ký sự chiến dịch vận động tranh cử - do hai NXB Dargaud và Seuil đồng phát hành), dày 240 trang, sẽ được phát hành sau vòng hai bầu cử tổng thống. Tập truyện được thực hiện dưới sự điều hành của Mathieu Sapin, một gương mặt lớn trong dòng truyện tranh chính trị Pháp từ mười năm gần đây.  Tên tuổi của ông được biết đến với tập truyện « Campagne Présidentielle » (Chiến dịch vận động tranh cử tổng thống – NXB Dargaud) khi ông đi theo nhóm vận động tranh cử của François Hollande năm 2012. France 24 lưu ý, việc một họa sĩ truyện tranh được phép tháp tùng nhóm vận động tranh cử thời điểm đó đã được cho là một điều chưa từng thấy.  Ba năm sau, năm 2015, Mathieu Sapin ra mắt tập truyện tranh « Le Château » (Lâu đài) sau hai năm được làm việc tại điện Elysée dưới thời tổng thống Hollande. Đến năm 2020, ông lại phát hành tiếp tập truyện « Comédie française » (Chuyện hài Pháp) khi chăm chú theo dõi các hoạt động của tổng thống Macron. … Đến chuyện hậu trường điện Elysée Nhưng Mathieu Sapin chưa phải là tác giả/họa sĩ đầu tiên của Pháp đưa chính trị vào nền nghệ thuật thứ 9. Công đầu khởi xướng dòng truyện tranh chính trị phải thuộc về Christophe Blain và Abel Lanzac, với bộ truyện tranh dài tập « Quai D’Orsay » (NXB Dargaud năm 2010) nói về các hoạt động của bộ Ngoại Giao Pháp. Bộ truyện gặt hái thành công lớn, và sau này còn được chuyển thể thành loạt phim truyền hình dài tập.  Sau mười năm đi theo hai đời chủ nhân điện Elysée, đâu là những bài học kinh nghiệm quý báu mà Mathieu Sapin có được từ thế giới chính trị ? Trả lời nhà báo Axelle Simon, đài truyền hình quốc tế Pháp, ông thổ lộ :  « Việc đi theo môi trường này trong suốt ngần ấy năm khiến tôi phải nói rằng đây quả là một công việc kỳ lạ. Tôi nghĩ là mình có lẽ sẽ không làm được một việc như thế, vì lúc nào cũng phải đại diện, lúc nào cũng phải có một bài phát biểu. Nhưng có một phần trong con người tôi luôn có niềm tin, thực sự chứ không hề giả dối (chút lừa phỉnh) và có hơi chút mệt mỏi và một phần khác tôi khâm phục họ bởi vì tôi tự nhủ "nhưng làm thế nào họ làm được như vậy ? Phải là một vận động viên điền kinh thật sự xét về thể lực thì mới có thể đi suốt được ngần ấy cây số trong các chuyến đi, với bao nhiêu cuộc trao đổi. Điều đó cũng có thể làm nổ tung đầu của bạn ra mất. » Vừa là nghệ sĩ, vừa là phóng viên, những tập truyện của Mathieu Sapin đưa độc giả đến gần với thế giới bí ẩn của điện Elysée hơn. Ông mô tả tỉ mỉ cách dàn dựng quyền lực. Chẳng hạn như khi người ta hỏi ông về cuộc tranh luận giữa hai ứng viên tổng thống, Mathieu Sapin cho biết những gì ông cần lưu ý đến như thái độ cử chỉ, thông điệp đưa ra trong cuộc tranh luận, những đòn tấn công và phản công hay việc tạo dựng một hình ảnh truyền hình của sự kiện…  Khi cọ vẽ cũng là công cụ đưa tin Trong bộ truyện mới nhất vừa được phát hành hồi tháng Ba năm nay, « Douze voyages présidentiels » (NXB Zadig), Mathieu Sapin, trong khoảng thời gian từ cuối năm 2018 đến cuối năm 2021, đã tháp tùng 12 chuyến công du của tổng thống Macron. Một lợi thế cho phép ông mô tả rõ những điều mà người dân thường không thể thấy được ở trong hậu trường.   Ngoài lối quan sát và kể chuyện hóm hỉnh, khôi hài, điểm hấp dẫn của tập truyện mới này còn được hỗ trợ bởi những bài viết của nhiều ký giả, phân tích các chuyến công du của nguyên thủ Pháp. Bên cạnh đó là những ghi chú về những lời bình phẩm của giới phóng viên về tổng thống Macron trong mỗi chuyến đi, hay mỗi cuộc họp, mỗi sự kiện lớn khiến cho tập truyện tuy mang tính chính trị nhưng lại không « nặng mùi » chính trị. Trên đài France 24, Mathieu Sapin giải thích đâu là những thế mạnh và vũ khí nào cho phép ông chinh phục độc giả : « Tôi thì tôi thích thể hiện cái phần hiện thực con người, những điểm không hoàn hảo, cả những thất bại nữa. Thường thì các nhóm phụ trách truyền thông cố gắng tạo ra một trình tự rất có bài bản, đẹp và nuột nà. Chỉ có điều chúng không bao giờ diễn ra như người ta nghĩ, luôn có điều gì đó xảy ra không hẳn như trong dự kiến. Và tôi cũng muốn làm cho cái kiểu kịch bản hóa đời sống chính trị như vậy và thực tế phải va chạm nhau. Một thực tế (mà nó) sẽ làm chuyển hướng mọi thứ, khiến "không gì có thể lường trước được", như một câu ngạn ngữ. »  Đưa tin vận động tranh cử : Giới nhà báo mất thế « độc quyền » ? Đương nhiên, việc Mathieu Sapin vẫn được tổng thống Macron ưu ái giữ lại bên cạnh hơn là giới ký giả cũng làm dấy lên nhiều nỗi quan ngại, khi cho rằng « không những bị xúc phạm, mà còn bị gạt sang một bên » hay như « đưa ra một hình ảnh tai hại trong công luận, cho thấy là họ không cần đến giới nhà báo », theo như lời chỉ trích từ nhiều phóng viên báo Le Monde, trong buổi họp báo tại Liên hoan truyện tranh Angoulême năm nay.  Về phần mình, Mathieu Sapin cũng nhìn nhận việc được tiếp cận quá gần gũi với trung tâm quyền lực chưa hẳn là một vị trí quan sát tốt. Trả lời Le Figaro, ông nói : « Đây là hội chứng VIP Room : thông thường, khi bạn đã vào được đó rồi, thì lại cảm thấy thất vọng đôi chút. Bạn được giữ rất kỹ, bạn du hành cùng với những người có tên tuổi, bạn được ăn ngon… Nhưng bạn sẽ không thật sự thấy được chuyện gì đang xảy ra. Bạn bị mất liên lạc ». Việc tổng thống mãn nhiệm Emmanuel Macron tái đắc cử vừa khép lại một mùa bầu cử tổng thống Pháp 2022. Mathieu Sapin cùng các đồng nghiệp giờ cũng đang hối hả kết thúc dự án đầy tham vọng, dự kiến ra mắt độc giả vào trung tuần tháng 5/2022. Trước khi chia tay cùng France 24, Mathieu Sapin đưa ra vài điều cảm nhận về cuộc bầu cử tổng thống Pháp năm nay. « Đặc biệt là trong chiến dịch tranh cử lần này, chúng ta thấy rõ là chủ đề, nội dung thực chất, các tư tưởng chính trị đã không được nhắc đến, và nhất là chỉ chú trọng nhiều vào hình thức, thiếu các trao đổi. Tại sao ư ? Tôi thật sự không biết. Có thể đơn giản chỉ vì họ sợ làm cho người ta nhàm chán. Chúng ta đang trong thứ văn hóa zapping (đổi nhanh chủ đề ??). Họ hiểu rằng lúc nào cũng phải tìm cách thu hút sự chú ý của người khác nên khi lao vào tranh luận thật sự thì người ta bỏ lửng một cách dễ dàng. »
    4/25/2022
    9:30

Über TẠP CHÍ VĂN HÓA

Sender-Website

Hören Sie TẠP CHÍ VĂN HÓA, Hitradio Ö3 und viele andere Radiosender aus aller Welt mit der radio.at-App

TẠP CHÍ VĂN HÓA

TẠP CHÍ VĂN HÓA

Jetzt kostenlos herunterladen und einfach Radio & Podcasts hören.

Google Play StoreApp Store

TẠP CHÍ VĂN HÓA: Zugehörige Sender