Partner im RedaktionsNetzwerk Deutschland
Höre {param} in der App.
Höre TẠP CHÍ XÃ HỘI in der App.
(7.565)(6.472)
Sender speichern
Wecker
Sleeptimer
Sender speichern
Wecker
Sleeptimer
StartseitePodcasts
TẠP CHÍ XÃ HỘI

TẠP CHÍ XÃ HỘI

Podcast TẠP CHÍ XÃ HỘI
Podcast TẠP CHÍ XÃ HỘI

TẠP CHÍ XÃ HỘI

hinzufügen

Verfügbare Folgen

0 von 24
  • Vai trò của Thượng Viện Pháp so với Hạ Viện
    Sau kỳ bầu cử tổng thống Pháp hồi tháng 04/2022 với kết quả ông Emmanuel Macron tái đắc cử, một trong những chủ đề được báo chí Pháp quan tâm nhiều nhất là kỳ bầu cử Hạ Viện diễn ra vào ngày 12 và 19/06 vừa qua với kết quả chung cuộc liên đảng Ensemble ! (Đồng lòng !) của tổng thống Macron dù về đầu (244/577ghế), nhưng mất đa số tuyệt đối. Tổng thống Macron như vậy không thể rộng đường hành động trong nhiệm kỳ 5 năm thứ hai 2022-2027, nhất là vì liên đảng cánh tả NUPES, mà nòng cốt là đảng cực tả Nước Pháp Bất Khuất, với 131 ghế Hạ Viện, trở thành lực lượng đối lập hàng đầu, còn đảng cực hữu Tập Hợp Dân Tộc, giành đươc 89 ghế dân biểu, con số cao nhất trong lịch sử của đảng này. Tuy nhiên, nếu nói về hệ thống lập pháp của Pháp mà chỉ nói về Hạ Viện thì chưa đủ. Bởi dù ít được nói tới hơn, nhưng Thượng Viện cũng có vai trò nhất định trong đời sống chính trị Pháp. Ngày 09/06, RFI Tiếng Việt phỏng vấn dân biểu cấp tỉnh, tỉnh Loire, Jean-Jacques Ladet, về thể thức bầu cử và vai trò của Thượng Viện so với Hạ Viện Pháp.   RFI : Xin chào dân biểu Ladet, trong hai chương trình phát sóng hồi đầu tháng 06, ông đã có bài trả lời phỏng vấn RFI Tiếng Việt về thể thức bầu cử Hạ Viện Pháp, cũng như vai trò, hoạt động của Hạ Viện. Vậy còn Thượng Viện Pháp thì sao ? Đâu là vai trò, hoạt động của Thượng Viện Pháp ? Có gì khác biệt so với Hạ Viện, thưa ông ?     Dân biểu Ladet : Thượng Viện là một trong 2 viện tạo nên Quốc Hội. Hạ Viện và Thượng Viện tạo thành Quốc Hội lưỡng viện. Hệ thống chính trị của Pháp cho phép hai viện mang tính đại diện, thảo luận, ra luật. Vai trò của các thượng nghị sĩ cũng có một số điểm tương đồng với vai trò của các dân biểu Hạ Viện, bởi vì các thượng nghị sĩ cũng kiểm tra, xem xét các dự luật do chính phủ đề xuất và họ cũng có thể đề xuất dự luật và xem xét một số đề xuất lập pháp, kiểm tra giám sát hoạt động của chính phủ và cũng kiểm tra xem liệu các luật đã được bỏ phiếu thông qua có được áp dụng tốt không.  Sự khác biệt nằm ở chỗ Thượng Viện không thể bị giải tán bởi tổng thống Pháp. Hạ Viện có thể bị giải tán, nhưng Thượng Viện thì không. Thượng Viện cũng có phương thức đại diện khác. Thượng Viện chủ yếu đại diện cho các địa phương, các vùng lãnh thổ trong cả nước. Có một điều rất quan trọng : Thượng Viện là sự hiện diện của các vùng lãnh thổ, chủ yếu là các xã, trị trấn, thành phố, ở cấp độ trung tâm ra quyết sách và có lẽ là rất nhiều thượng nghị sĩ là do các xã, thị trấn ở các vùng nông thôn góp phần bầu lên.    Quá trình trao đổi văn bản (về các dự luật hay các đề xuất về luật) giữa Hạ Viện và Thượng Viện có nhiều điều đáng để quan tâm. Sự trao đổi qua lại đó phải cho phép Hạ Viện và Thượng Viện đồng ý với nhau về một văn bản luật. Cùng một văn bản phải được các thượng nghị sĩ bỏ phiếu thông qua, cũng phải được các dân biểu bỏ phiếu, sau đó kết quả đã được thông qua ở viện này sẽ được chuyển sang viện kia. Nếu đôi bên không đạt được đồng thuận thì phải nhóm họp lại, thông qua một ủy ban lưỡng viện gồm 7 dân biểu Hạ Viện và 7 nghị sĩ Thượng Viện. Nếu đôi bên vẫn không đạt được thỏa thuận thì văn bản lại một lần nữa được chuyển từ viện này sang viện kia để thảo luận lại. Tuy nhiên, các dân biểu Hạ Viện vẫn là người ra quyết định cuối cùng.   Một nét khác biệt nữa là Thượng Viện không có quyền bỏ phiếu bất tín nhiệm chính phủ. Đây là quyền lực dành riêng cho Hạ Viện. Nhưng ngược lại thì tổng thống lại không thể giải tán Thượng Viện, điều này mang lại tính ổn định cao hơn cho Thượng Viện, có nghĩa là một khi đã đắc cử vào Thượng Viện thì thượng nghị sĩ đó sẽ tại vị cho đến hết nhiệm kỳ. So với Hạ Viện, Thượng Viện có tính ổn định vững chắc hơn.  Nói tóm lại, quyền lực nghiêng về phía Hạ Viện vì Hạ Viện là bên ra quyết định cuối cùng tại Quốc Hội lưỡng viện, nhưng sự ổn định thì nghiêng về phía Thượng Viện.   RFI : Còn về thể thức bầu cử, Thượng Viện được bầu qua đại cử tri đoàn, gồm các dân biểu, thượng nghị sĩ, dân biểu cấp vùng bầu lên, nhưng đến 95% đại cử tri là các dân biểu cấp xã, thị trấn, thành phố. Thể thức bầu Thượng Viện khá là phức tạp so với bầu cử Hạ Viện, xin ông giải thích thêm.   Dân biểu Ladet : Thể thức bầu cử Thượng Viện phức tạp hơn một chút so với bầu cử Hạ Viện. Thượng Viện đại diện cho các địa phương, các vùng lãnh thổ. Có 348 thượng nghị sĩ. Họ được đại cử tri đoàn bầu lên, chứ không phải do các công dân Pháp đi bầu chọn trực tiếp. Đây là phương thức phổ thông đầu phiếu gián tiếp qua đại cử tri đoàn gồm có 162.000 đại cử tri, khác với việc các dân biểu Hạ Viện được bầu lên qua phương thức phổ thông đầu phiếu trực tiếp. Nhiệm kỳ của thượng nghị sĩ là 6 năm và cứ 3 năm thì Thượng Viện bầu lại một nửa. Kỳ bầu cử Thượng Viện tới đây sẽ được tổ chức vào tháng 09/2023 để bầu mới 174 thượng nghị sĩ với nhiệm kỳ 6 năm.   Số thượng nghị sĩ được bầu ở mỗi tỉnh được tính theo dân số. Nhìn chung mỗi tỉnh có từ 1 đến 5 thượng nghị sĩ. Paris có 12 thượng nghị sĩ. Đại cử tri đoàn chủ yếu gồm các đại cử tri cấp xã, thị trấn, thành phố. Mỗi xã, thị trấn, thành phố cử một số đại biểu cấp địa phương để họ đi bầu Thượng Viện. Số đại cử tri ở các địa phương này tùy thuộc vào số dân biểu Hội đồng cấp xã, thị trấn, thành phố chứ không phụ thuộc vào dân số của địa phương.   Đối với những xã có dưới 9000 dân, nếu hội đồng cấp xã, thị trấn, thành phố có từ 7 đến 11 thành viên thì địa phương được quyền bầu ra 1 đại biểu (đại cử tri). Nếu hội đồng có 19 thành viên thì địa phương được 5 đại biểu … Nếu xã, thị trấn, thành phố có trên 9.000 dân thì tất cả dân biểu cấp xã, thị trấn, thành phố đều là đại biểu. Về việc bầu chọn đại biểu (đại cử tri), nếu xã có dưới 1.000 dân thì các đại cử tri được bầu chọn theo lá phiếu đa số theo 2 vòng giống như khi bầu dân biểu Hạ Viện. Nếu xã có trên 1.000 dân thì các đại cử tri được chọn theo đại diện tỉ lệ theo danh sách.  Đó là thể thức lập đại cử tri đoàn. Còn thể thức bầu thượng nghị sĩ thì cũng tương tự. Có hai phương thức bầu chọn. Tại những tỉnh chỉ được chỉ tiêu 1-2 thượng nghị sĩ, các ứng viên được bầu đích danh theo lá phiếu đa số qua hai vòng, và nếu tỉnh được trên 3 thượng nghị sĩ thì bầu theo đại diện tỉ lệ theo danh sách. Đây là trường hợp của tỉnh Loire, nơi tôi sinh sống. Trong kỳ bầu cử Thượng Viện vừa rồi, tôi là đại cử tri, tôi đã bỏ phiếu bầu chọn danh sách đại diện và từ danh sách đại diện đó mà các thượng nghị sĩ được chọn theo đại diện tỉ lệ. RFI : Vậy chủ tịch Thượng Viện được bầu chọn ra sao ?  Dân biểu Ladet : Bầu chủ tịch Thượng Viện thì đơn giản hơn. Cuộc họp đầu tiên của Thượng Viện (nhiệm kỳ mới) do thượng nghĩ sĩ cao tuổi nhất chủ trì, điều có thể gây ngạc nhiên là ban thư ký thì lại gồm 6 thượng nghị sĩ trẻ tuổi nhất. Chủ tịch Thượng Viện lâm thời chủ trì phiên họp khai mạc Thượng Viện mới, kêu gọi các thượng nghĩ sĩ ra ứng cử chức chủ tịch. Các thượng nghị sĩ sẽ bỏ phiếu kín. Để đắc cử ngay từ vòng 1 cần có đa số tuyệt đối (quá bán), nếu không thì sẽ có vòng 2 và để thắng cử ngay từ vòng 2 thì cũng cần đa số phiếu tuyệt đối, còn vào đến vòng 3 thì ai thu được đa số phiếu tương đối (nhiều phiếu nhất) thì sẽ đắc cử chủ tịch Thượng Viện.   RFI : Dường như bầu cử Hạ Viện và các hoạt động của Hạ Viện Pháp hay được báo chí nói đến nhiều hơn và cũng được biết đến nhiều hơn hơn trong dân chúng. Ông có thể giải thích tại sao ?   Dân biểu Ladet : Đó là bởi vì người dân Pháp trực tiếp bầu các dân biểu Hạ Viện. Như vậy là họ có tham gia kỳ bầu cử để bầu lên những dân biểu. Đó là những người mà họ thường biết và có thể gặp gỡ. Và báo chí cũng nhắc nhiều đến bầu cử Hạ Viện trong bối cảnh chính trị đặc biệt thời gian qua, với chiến dịch tranh cử khá căng thẳng. Hạ Viện, bầu cử Hạ Viện được báo chí nói tới, ngoài ra còn có chiến dịch vận động tranh cử của các ứng viên dân biểu, trong khi chiến dịch vận động tranh cử của các ứng viên thượng nghị sĩ lại kín đáo hơn rất nhiều, bởi chỉ liên quan đến các đại cử tri.   Các thượng nghị sĩ sẽ không tiếp xúc trực tiếp với các công dân, họ sẽ chủ yếu gặp gỡ các đại cử tri, nên thông tin được giữ kín hơn, ít được truyền thông loan tải. Tôi tin rằng các cử tri Pháp liên quan trực tiếp đến bầu cử dân biểu là nguyên nhân chính dẫn đến việc người dân biết nhiều về chức năng của các dân biểu Hạ Viện hơn là về Thượng Viện và chức năng của các thượng nghị sĩ.   RFI : Về quyền lực của Hạ Viện, như ông đã nói ở trên, tại Quốc Hội, quyền lực ngả nhiều về phía Hạ Viện hơn. Vậy tại sao lại là chủ tịch Thượng Viện chứ không phải chủ tịch Hạ Viện là người tạm nắm quyền điều hành đất nước thay tổng thống trong trường hợp tổng thống không thể đảm đương chức vụ ?   Dân biểu Ladet : Chính tính chất ổn định chính trị của Thượng Viện là yếu tố quyết định cho việc lựa chọn chủ tịch Thượng Viện làm người nắm quyền thay tổng thống Pháp khi tổng thống từ chức hoặc qua đời, chủ yếu là trong các trường hợp đó. Thượng Viện là định chế ổn định, không thể bị giản tán, không thể bị bỏ phiếu bất tín nhiệm, theo quy định của Hiến pháp, điều 7.4. Dường như các nhà soạn thảo Hiến pháp muốn tránh có khoảng trống trong trường hợp tổng thống không thể đảm đương chức vụ. Nhưng giai đoạn chủ tịch Thượng Viện tạm quyền khi tổng thống Pháp từ chức hoặc qua đời cũng ngắn thôi, kỳ bầu cử tổng thống mới sẽ được tiến hành rất nhanh, thường khoảng 20-35 ngày sau đó. Các nhà soạn thảo Hiến pháp muốn rằng giai đoạn tạm quyền này là một thời kỳ yên ả, ổn định để có thể chuẩn bị tốt nhất có thể kỳ bầu cử tổng thống. Chuyện này từng xảy ra 2 lần tại Pháp tính từ đầu nền Đệ ngũ Cộng hòa đến nay. Một thời gian sau sự kiện tháng 05 năm 1968, tổng thống De Gaulle đã đề xuất tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý nhưng sau đó chỉ thu được kết quả thiểu số, những gì ông đề xuất không được chấp nhận. Vì thế, ông đã từ chức. Chủ tịch Thượng Viện khi đó là ông Alain Poher đã lên nắm quyền tổng thống trong một thời gian. Lần thứ hai liên quan đến cái chết của tổng thống Pompidou chỉ ít lâu trước khi mãn nhiệm. Đó là vào năm 1974 và khi đó lại một lần nữa chủ tịch Thượng Viện làm tổng thống lâm thời và lần này cũng vẫn là vị chủ tịch Thượng Viện Poher tạm đảm nhiệm chức tổng thống Pháp.   Trong trường hợp chủ tịch Thượng Viện không thể thay thế tổng thống thì sẽ là chính phủ đảm đương chức trách tạm thời này.    RFI : RFI Tiếng Việt xin cảm ơn dân biểu Jean-Jacques Ladet đã tham gia chương trình và đặc biệt cảm ơn ông đã đồng hành với RFI Tiếng Việt trong nhiều chương trình nói về các định chế quyền lực, chính trị Pháp.
    6/24/2022
    9:28
  • Bảo Vương và « Biển đen » – Câu chuyện về một chuyến xuyên đại dương
    Một mầu đen thẳm, nhưng vẫn lấp lánh một thứ ánh sáng huyền dịu. Những chuyển động nhấp nhô như một khối ì ạch dầy đặc ,nhưng sao vẫn mềm mại. Lúc kinh hoàng, khi thì êm dịu, tuy đáng sợ nhưng cũng mê hoặc đến lạ kỳ… Năm 2020, trang mạng The Gaze of a Parisienne đã có những mô tả như thế về những bức tranh dầu của Bảo Vương, họa sĩ người Pháp gốc Việt. Mặt biển đen, bầu trời đen, và những áng mây đen… tất cả chỉ một mầu đen, là những ấn tượng đầu tiên người xem ghi nhận tại cuộc triển lãm Coming Through ở phòng tranh A2Z Art Gallery, nằm giữa lòng khu phố cổ sang trọng Saint-Germain-des-Prés của Paris. Những bức tranh này nằm trong chuỗi tranh dầu mang một tên chung The Crossing – La Traversée ( tạm dịch là Xuyên Biển ). Crossing – Hồi ức « Xuyên biển » Tốt nghiệp trường Mỹ Thuật ở Toulon (miền nam nước Pháp), nhưng Bảo Vương lại bắt đầu sự nghiệp nghệ thuật tại Việt Nam. Thời gian 10 năm sáng tác ở đó cũng là quãng thời gian để anh đi tìm nguồn cảm hứng và nhất là để tìm lại chính mình, như lời tâm sự của Bảo Vương tại phòng thu của đài RFI Tiếng Việt. « Trong khoảng một thời gian dài học tại trường Mỹ Thuật, người ta ít thấy những mối liên hệ với quá khứ, với chiến tranh, với cảnh tha hương xứ người. Tất cả những điều đó tôi thật sự chưa bao giờ nghĩ đến khi còn trong tuổi thiếu niên. Cũng như bao di dân khác, tôi chỉ nghĩ phải nỗ lực hòa nhập, gần với bạn bè Pháp càng nhiều càng tốt để hội nhập. Chỉ đến khi vào đến trường Mỹ Thuật, rồi qua nghệ thuật, người ta mới chợt thấy nhiều điều và tôi đã chấp nhận điều đó. Sau khi tốt nghiệp, tôi đã quay về Việt Nam để tìm lại chính mình. » Năm 2018 mở đầu sự nghiệp với hai cuộc triển lãm của riêng anh tại Hà Nội rồi Sài Gòn, để rồi sau đó Bảo Vương tự nhủ : Sao mình không thử tiếp tục tại Pháp để trưng bày những gì đã học được trong quãng thời gian mười năm đó ? Và thế là chuỗi tranh vẽ có chủ đề The Crossing đã được bắt đầu cách nay hai năm. Vì sao gọi là The Crossing ? Đối với Bảo Vương, đó còn là cả một trang truyện của chính mình. Đúng hơn là một trang hồi ức, phác họa hành trình vượt biển của cha mẹ anh, cũng như là của bản thân anh với tư cách là những thuyền nhân Việt Nam trong những năm cuối thập niên 1970. Một câu chuyện đã bị chôn vùi trong quên lãng, từ lâu cất giữ trong lòng mà mãi đến năm 25 tuổi khi lần đầu tiên về Việt Nam Bảo Vương mới được nghe mẹ kể lại. Nay những nỗi đau khổ đó như được khơi dậy trong một mầu đen đơn nhất, như để trút hết mọi nỗi sợ hãi, nỗi đau đớn mà cha mẹ anh đã phải trải qua trên con đường vượt biển muôn trùng nguy hiểm. Theo anh, mầu đen là mầu của bi quan, nhưng điều đó không có nghĩa là mất hết hy vọng ! Anh giải thích : « Vì sao lại là mầu đen? Trong suốt thời thơ ấu, tôi cảm nhận có một sự đè nặng nào đó và rồi cảm giác này đã được cha mẹ truyền đạt lại từ tấn thảm kịch, từ những chấn thương đã được giấu kín như bao tấn thảm kịch khác. Họ cất giữ chúng và chính thế hệ thứ hai sẽ phải làm điều gì đó về tấn thảm kịch này. Chính từ điểm này mà tôi trút hết ra bằng cách vẽ với mầu đen, một mầu sắc mà đối với tôi đại diện cho sự bấn loạn, nỗi buồn, tất cả những gì có thể thật sự là tiêu cực. Tôi thậm chí còn nghĩ đến bóng tối thăm thẳm mà mẹ tôi trải qua ngay giữa biển cả mênh mông trong đêm đầu tiên. Thế nên, mầu đen đó tất nhiên nói lên rất nhiều điều. Nhưng trong các bức họa của tôi còn có một yếu tố thứ hai rất quan trọng : Ánh sáng mà mầu đen đó phản chiếu. Điều này làm cho bức tranh của tôi thật sự sáng lên. Và ánh sáng đó, đối với tôi, hiện thân cho mọi hy vọng mà chuyến đi này có thể mang lại. Tất nhiên đó cũng là vì cha mẹ tôi muốn đổi đời và cũng muốn mang lại một cuộc sống tốt đẹp hơn cho hai đứa con của mình. » Đơn sắc nhưng không đơn điệu « Biển đen » của Bảo Vương được phơi bày dưới nhiều sắc thái khác nhau. Những cú bay trát dầu khiến mặt biển lúc ghồ ghề hung hãn, khi chỉ lăn tăn gợn sóng, có lúc dâng cao rất gần như muốn nuốt chửng, nhưng cũng có khi phẳng lặng hiền lành xa mút tầm mắt. Tối thiểu hóa ngôn từ nghệ thuật sao cho câu chuyện được truyền tải trong sáng nhất, đơn giản nhất và dễ tiếp cận nhất, nhưng không làm mất đi nội dung miêu tả. Với Bảo Vương, đây cũng là cách để anh bày tỏ sự thành kính đối với những ai đã ra đi, cách để tìm lại cảm xúc lo sợ mà cha mẹ anh đã nếm qua: « Như ai cũng biết, biển có khi đẹp lộng lẫy, lãng mạn, có khi gâychoáng ngợp. Đứng trước biển, ta đôi khi khó có lời nào để nói lên vẻ đẹp của biển, giống như đôi khi ta cũng không thể mô tả được về một bức họa, đến mức điều đó làm chúng ta thay đổi ở trong ta vài điều gì đó. Nhưng có lúc biển cũng rất đáng sợ, nhất là khi tôi nghĩ đến những người chưa bao giờ rời thành phố, quê hương của mình để ngồi trên một con tầu tạm bợ, một thuyền đánh cá, như con thuyền cha mẹ tôi trải qua, thì mặt biển đó có thể nuốt lấy chúng ta chỉ trong một giây. Vì vậy, những gì tôi muốn thể hiện ở đây, bức họa này có thể là đẹp, nhưng tôi sử dụng tranh vẽ cũng để tìm kiếm một chút những cảm xúc lo âu. Khi quý vị xem tranh của tôi, sẽ còn thấy đâu đó những vết sẹo vẫn còn hiện hữu mà tôi còn lưu giữ trong lòng. » Xuyên biển hay vượt cạn ? Chính trong cảm xúc này mà lúc ban đầu Bảo Vương muốn thử tìm cách thể hiện gương mặt của các thuyền nhân bằng nhựa đường, để bắt đầu câu chuyện về cha mẹ anh. Một thử nghiệm mà sau này anh phát hiện ra rằng đó là một sai lầm. Bảo Vương nhớ lại : « Lúc đầu tôi muốn sử dụng nhựa hắc ín như là chất pha mầu để miêu tả những con người đó như những gì mẹ tôi kể lại, lúc đó chúng tôi núp trong hầm tầu và mùi dầu máy đeo bám mẹ tôi trong suốt hành trình. Rồi chúng tôi bị cạn nhiên liệu, hỏng máy ngay giữa biển cả. Điều đó thật sự in đậm dấu ấn trong câu chuyện của cha mẹ tôi và chúng tôi suýt chúng nữa đã trả giá đắt mạng sống của mình. Thế nên, nhựa hắc ín này dùng để vẽ lại những gương mặt đó, và một cách nhanh chóng tôi quyết định đi đến vẽ tranh dầu, vì không những tôi tìm được khía cạnh chất dầu mà cả phần mầu đen, dễ khai thác hơn. » Mầu đen đơn nhất còn là một sự trầm lắng, một sự nội tỉnh giống như khi ta chìm đắm trong những giấc mơ, trong nỗi bất hạnh đâu đó. Nhưng trong mỗi bức tranh, Bảo Vương khẳng định ngoài mầu đen tuyền đó, ta vẫn thấy có ánh sáng, một thứ ánh sáng ở trong ta. Sức mạnh đó, sự bền bỉ đó cho phép con người vượt qua « những thời khắc khủng khiếp, ít nhiều cũng bi thảm, đôi khi cũng khiến chúng ta mất phương hướng ». Thế nên, với Bảo Vương, « Hành trình "Xuyên biển" còn là cuộc vượt cạn, một thử thách vượt qua tất cả những nơi nào mà rất nhiều trong chúng ta hay trong gia đình chúng ta, phải băng qua với tư cách là một kẻ tha hương. Và tất cả chúng ta luôn tự hỏi : Chuyện gì đang xảy ra ở phía bên kia thế giới hay bên kia nhà hàng xóm ? Hành trình này ít nhiều gì cũng nhiều khó khăn. Nên tôi muốn cho thấy là qua loạt tranh vẽ đó, chuyến đi này ai cũng có thể có, và chúng sẽ làm cho chúng ta mỗi lúc thêm mạnh mẽ ».
    6/22/2022
    9:15
  • Vai trò, tầm quan trọng của Hạ Viện Pháp
    Gần 2 tháng sau cuộc bầu cử tổng thống, nước Pháp lại bước vào kỳ bầu cử Hạ Viện, qua hai vòng, 12/06 và 19/06/2022. Trong chương trình tuần trước, RFI đã nói về thể thức bầu cử lập pháp để bầu chọn 577 dân biểu Hạ Viện cho nhiệm kỳ 5 năm, cũng như thể thức bầu chủ tịch Hạ Viện. Trong chương trình kỳ này, RFI phỏng vấn dân biểu cấp tỉnh, tỉnh Loire, Jean-Jacques Ladet, về chức năng, vai trò của các dân biểu Hạ Viện, một số quy định về tài chính, kiêm nhiệm chức vụ, tuyển dụng trợ lý của các dân biểu, cũng như tầm quan trọng của kỳ bầu cử lập pháp đối với các đảng phái chính trị Pháp.   RFI : Xin chào dân biểu Ladet, ông có thể cho thính giả, độc giả của RFI Tiếng Việt biết đâu là vai trò của Hạ Viện Pháp ?   Dân biểu Ladet : Hạ Viện Pháp có hai chức năng chính : ra luật và giám sát hoạt động của chính phủ. Các dự luật có hai nguồn gốc, hoặc do thủ tướng và chính phủ đề xuất, hoặc do dân biểu Hạ Viện hay thượng nghị sĩ đề xuất. Khi thủ tướng đề xuất một dự luật thì dĩ nhiên phải có thảo luận trong nội bộ chính phủ, với các vị bộ trưởng có liên quan và phải qua Tham Chính Viện, vốn giữ vai trò như cố vấn pháp lý của chính phủ. Chính phủ có thể tham vấn Hội đồng kinh tế xã hội và môi trường. Sau khi quá trình chuẩn bị đã xong, thì dự luật được chuyển cho Hội đồng bộ trưởng. Còn nếu dự luật là do các dân biểu Hạ Viện hay thượng nghị sĩ đề xuất thì cũng có thể phải qua Tham Chính Viện, nhưng sau đó sẽ phải được chuyển đến các ủy ban chuyên trách thường trực của Hạ Viện.   Có 8 ủy ban : Ủy ban văn hóa - giáo dục, kinh tế, xã hội, phát triển bền vững và quy hoạch lãnh thổ, quốc phòng, đối ngoại, tài chính và luật pháp. Tám ủy ban này sẽ họp lại để xem xét, tìm hiểu, bàn bạc về các dự luật. Dĩ nhiên báo cáo viên sẽ lập báo cáo để đưa ra Hạ Viện trong phiên thảo luận quốc gia, và sau đó các ủy ban sẽ đề xuất chỉnh sửa văn bản dự luật. Nhưng các dân biểu cũng có thể chỉnh sửa các dự luật.   Sau khi được thông qua ở Hạ Viện, dự luật sẽ được chuyển đến Thượng Viện và lại được đưa ra thảo luận ở Thượng Viện, rồi sau đó được chuyển trở lại Hạ Viện. Nếu có bất đồng giữa Hạ Viện và Thượng Viện, thì sẽ có phiên họp của một ủy ban lưỡng viện gồm 7 dân biểu Hạ Viện và 7 nghị sĩ Thượng Viện để tìm kiếm thỏa thuận.   RFI : Vậy chức năng thứ hai của Hạ Viện là gì ?   Dân biểu Ladet : Chức năng thứ hai của Hạ Viện là kiểm tra giám sát hoạt động của chính phủ. Có nhiều cách để Hạ Viện giám sát một hoạt động của chính phủ. Các dân biểu Hạ Viện có thể chất vấn các bộ trưởng theo các ủy ban mà tôi mới nói ở trên. Họ cũng có thể lập các tổ công tác thông tin nhằm kiểm tra các văn bản luật, kiểm tra giám sát nội dung các dự thảo luật mà chính phủ đề xuất. Họ cũng có vai trò đánh giá luật.   Sáu tháng sau khi một văn bản luật được ban hành, Hạ Viện kiểm tra xem luật có được áp dụng không và hiệu quả thực sự ra sao. Ba năm sau khi được ban hành, luật có thể lại được kiểm tra để xem có hệ quả cụ thể như thế nào về kỹ thuật, hành chính, chính trị. Như vậy là Hạ viện có vai trò chất vấn, thu thập thông tin và đánh giá việc áp dụng các luật. Đôi khi Hạ Viện có vai trò kiểm tra giám sát việc tổng thống bổ nhiệm một số vị trí, đặc biệt ở Hội đồng Bảo hiến và Hội đồng Tư pháp. Nếu có 3 phần 5 số dân biểu phản đối việc bổ nhiệm thì Hạ Viện hủy quyết định bổ nhiệm đó. Hạ Viện đặt câu hỏi chất vấn chính phủ. Điều này được biết đến nhiều ở Pháp : trong phiên họp ở trụ sở Hạ Viện, tất cả các dân biểu có mặt và chính phủ phải trả lời một số câu hỏi do các dân biểu đề xuất. Hạ Viện có thể viện dẫn điều 49-3 của Hiến pháp để bỏ phiếu bất tín nhiệm chính phủ, như tôi đã đề cập trong chương trình trước. Nói tóm lại là Hạ Viện có hai chức năng chính là ra luật và kiểm tra, giám sát hoạt động của chính phủ.   RFI : Ông có thể nói nói về một vài quy định đối với các dân biểu đắc cử Hạ Viện về tài chính, tuyển dụng trợ lý, cộng tác viên ? Dân biểu Ladet : Hàng tháng, mỗi dân biểu được nhận khoản thù lao cơ bản, sau khi đã trừ các khoản đóng góp xã hội, là 5.623 euro, tiền hỗ trợ chỗ ở 168 euro, phụ cấp chức vụ 1.448 euro, và một khoản tín dụng 10.000 euro để thanh toán chi phí đi lại, thư ký, điện thoại … nhưng trên hết là để trả lương cho cộng tác viên, trợ lý theo hợp đồng vô thời hạn hoặc ngắn hạn. Đó là một công việc trực tiếp thuộc trách nhiệm của dân biểu. Cộng tác viên là người giúp dân biểu quản lý công việc. Vai trò chính của họ là làm các công việc thư ký ở văn phòng thường trực, sắp xếp các cuộc hẹn gặp trực tiếp, các cuộc trao đổi qua điện thoại, các chuyến đi của dân biểu. Trợ lý dân biểu cũng thường có vai trò chính trị trong việc chuẩn bị các hồ sơ làm việc của dân biểu. Vì các dân biểu thường phải xử lý các nội dung rất khác nhau, có các buổi họp, gặp gỡ với giới chủ, nghiệp đoàn, nên họ cần người hỗ trợ. Tôi nghĩ rằng điều cốt yếu là trợ lý dân biểu phải có đủ trình độ học vấn chính trị để có thể đáp ứng các yêu cầu khác nhau của dân biểu trong nhiều lĩnh vực hoàn toàn khác nhau. Cách đây không lâu, hẳn chị còn nhớ, có vị cựu bộ trưởng bị kết án vì đã tuyển dụng vợ làm trợ lý mà không đáp ứng các điều kiện. Kể từ đó, các dân biểu bị cấm tuyển làm trợ lý người vốn là vợ-chồng, cha mẹ đẻ hoặc cha mẹ của vợ/chồng, con đẻ hoặc con riêng của vợ/chồng, họ hàng ruột thịt. Việc tuyển dụng phải được thông báo với cơ quan chuyên trách về đạo đức. Thông tin về mặt đạo đức phải minh bạch và có thể kiểm tra giám sát được. Quy định này cũng là điều bình thường, bởi vì người dân Pháp biết các dân biểu đại diện cho họ ở Hạ Viện nhận được bao nhiêu tiền. RFI : Dân biểu Hạ Viện có được kiêm nhiệm chức vụ khác hay không ? Dân biểu Ladet : Đối với việc kiêm nhiệm, các quy định đã thay đổi rất nhiều. Trong vòng 1 tháng sau bầu cử, dân biểu đắc cử phải xin thôi các chức vụ hành pháp ở các cấp hội đồng, chức thị trưởng, phó thị trưởng, chủ tịch tỉnh, phó chủ tịch tỉnh, chủ tịch vùng, phó chủ tịch vùng. Họ phải từ chức trong vòng 30 ngày. Một dân biểu Hạ Viện vẫn có thể ở lại trong hội đồng các cấp địa phương, nhưng chỉ được ở vị trí dân biểu cấp xã, thị trấn, thành phố, hay dân biểu cấp tỉnh hoặc vùng. Có một số vị bộ trưởng ứng cử và đắc cử dân biểu Hạ Viện, nhưng không được kiêm nhiệm, phải chỉ định người tạm thay thế ở Hạ Viện, khi nào dân biểu này thôi chức bộ trưởng thì mới có thể trở lại Hạ Viện, lúc đó người tạm thay thế cho họ sẽ rút lui. Thế nhưng, không thể làm hai việc cùng lúc, không thể vừa làm bộ trưởng vừa làm dân biểu Hạ Viện. Tổng thống Pháp có thể có tối đa 2 nhiệm kỳ 5 năm, còn các dân biểu Hạ Viện thì có thể là dân biểu trong thời gian rất dài, và không có giới hạn về số nhiệm kỳ. Có những dân biểu đã qua 3 nhiệm kỳ ở Hạ Viện, cũng có thể là tận 4,5,6 nhiệm kỳ. Như vậy là không có giới hạn về số lần ra tranh cử dân biểu Hạ Viện. RFI : Các dân biểu thường tập hợp thành từng nhóm chính trị tại Hạ Viện ? Điều này có bắt buộc không và mang lại cho họ lợi thế gì ? Dân biểu Ladet : Không, điều này là không bắt buộc. Có 3 khả năng : hoặc một dân biểu đăng ký tham gia, ghi danh vào một nhóm chính trị mà họ cảm thấy phù hợp, phải có ít nhất 15 dân biểu mới có thể lập một nhóm. Hình thức này quy tụ nhiều dân biểu nhất. Kiểu thứ hai là những người liên kết với nhau, nhưng không đủ số tối thiểu cần thiết để tạo thành nhóm, mỗi người vẫn có sự tự do nhất định. Trường hợp thứ ba là những người không đăng ký vào nhóm nào, số này không nhiều, tôi nghĩ rằng tại Hạ Viện nhiệm kỳ trước, chỉ có 24 dân biểu không gia nhập nhóm chính trị nào, họ bỏ phiếu theo ý kiến cá nhân. Trong khi đó, dân biểu đã đăng ký tham gia một nhóm chính trị thì phải xác định theo quan điểm chính trị tại thời điểm đó của nhóm. Tất cả các dân biểu trong nhóm phải bỏ phiếu theo quan điểm chung của cả nhóm. Nhiều dân biểu tham gia lập nhóm bởi dẫu sao thì các nhóm chính trị cũng có tác động lớn hơn, với tính đại diện chính trị cao hơn so với một quan điểm cá nhân. Các nhóm sẽ có tính đại diện chính trị cao hơn so với một dân biểu đơn lẻ trước chính phủ, trước phe đa số tại Hạ Viện hoặc trước nhóm dân biểu đối lập. Một dân biểu đơn lẻ thì không có nhiều ảnh hưởng nếu phát biểu với tư cách cá nhân, bởi không thể đại diện có hiệu quả cho một luồng tư tưởng để xây dựng dự luật của chính phủ hoặc để đề xuất một dự luật. RFI : Các nhóm chính trị cũng được hưởng nhiều lợi thế khác, chẳng hạn về thời gian chất vấn chính phủ, hoặc về tài chính. Nhân nói về tài chính, người ta thường nói là kỳ bầu cử lập pháp là dịp để xác định ngân sách nhà nước đài thọ cho các đảng phái chính trị hoạt động trong 5 năm tiếp theo, theo nhiệm kỳ Hạ Viện. Ông có thể nói rõ hơn ? Dân biểu Ladet : Tài chính cho các đảng phái là câu hỏi rất quan trọng. Các doanh nghiệp không còn được phép tài trợ, để bảo đảm tính độc lập của giới chính trị, đặc biệt là với giới kinh tế. Các đảng phái nhận được các khoản đóng góp, quyên tặng, một phần thù lao của các đảng viên đã đắc cử dân biểu Hạ Viện, thế nhưng như vậy là chưa đủ. Cần có nguồn tài trợ công và nguồn này được xác định thông qua kỳ bầu cử Hạ Viện, với hai phần. Đương nhiên khoản tài chính này là do Nhà nước đài thọ. Phần thứ nhất phụ thuộc vào số phiếu bầu mà mỗi đảng thu được ở vòng 1 bầu cử Hạ Viện. Phần này được tính theo kết quả bầu cử vòng 1 chứ không phải vòng 2, vì không phải đảng nào cũng lọt được vào vòng 2. Điều kiện là ở vòng 1, đảng này phải thu được ít nhất 1% tổng số phiếu bầu tại ít nhất 50 đơn vị bỏ phiếu. Quy định này là nhằm tránh việc bất kỳ ai cũng có thể ra tranh cử để rồi sau đó nhận được tiền đài thọ của Nhà nước. Với mỗi lá phiếu thu được ở vòng 1, đảng đó sẽ nhận được 1,64 euro. Nếu thu được 10 triệu phiếu thì sẽ được 16 triệu 400 ngàn euro tiền đài thọ chính trị. Phần thứ hai thì phải đợi kết quả chung cuộc, bởi vì khoản đài thọ này sẽ được tính toán dựa theo số ứng viên của đảng đắc cử dân biểu Hạ viện. Với mỗi đảng viên đắc cử dân biểu, đảng sẽ được cấp 37.400 euro. Có 577 dân biểu tất cả, tức là Nhà nước phải chi 21.600.000 euro. Đây là khoản công quỹ rất lớn. Nói tóm lại là có hai khoản tiền Nhà nước cấp, một phần căn cứ theo số phiếu bầu và phần kia tùy thuộc vào số đảng viên đắc cử dân biểu Hạ Viện. Ngoài ra, các đảng cũng được tài trợ chi phí tranh cử Hạ Viện theo quy định tương tự như đối với kỳ bầu cử tổng thống Pháp mà chúng ta đã từng nói tới trong một chương trình trước đây.   RFI Tiếng Việt xin chân thành cảm ơn dân biểu Jean-Jacques Ladet đã tham gia chương trình ! Trong kỳ tới, mời quý vị cùng tìm hiểu về Thượng Viện Pháp, thể thức bầu cử Thượng Viện và vai trò của Thượng Viện trong mối tương quan với Hạ Viện Pháp.
    6/10/2022
    9:30
  • Nguyễn Phan Linh Đan, phụ nữ tiên phong trong giới đạo diễn hình ảnh
    Là một trong 10 đạo diễn trẻ được chương trình La Fabrique Cinéma mời đến Cannes dự Liên hoan phim quốc tế, Nguyễn Phan Linh Đan ấp ủ giấc mơ bước vào câu lạc bộ của các « đạo diễn hình ảnh », mà tới nay chưa một phụ nữ nào chen chân vào được. Linh Đan đến Cannes đem theo dự án If Wood could cry, it would cry blood ( Tấm Ván Phóng Dao ) dựa trên tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Mạc Can. Sinh năm 1996, Nguyễn Phan Linh Đan sớm bước vào thế giới điện ảnh, tốt nghiệp trường nghệ thuật New York University School of Art tại Hoa Kỳ. Linh Đan khẳng định vị trí trong làng nghệ thuật thứ 7 của Việt Nam với Bí Mật Của Gió, đã được công chiếu trong nước từ 2020. Nữ đạo diễn này đang chuẩn bị ra mắt công chúng Cô Gái Từ Quá Khứ vào mùa thu năm nay. Năm ngoái, cô đã đoạt giải thưởng ArteKino Award do Pháp đồng tài trợ vinh danh hình ảnh Đẹp nhất của chương trình Asia Academy Creative Awards liên hoan phim Busan, Hàn Quốc, với dự án Tấm Ván Phóng Dao. Tháng 5/2022 Linh Đan đem dự án này đến Cannes, tiếp tục tìm kiếm các nguồn tài trợ để If Wood could cry, it would cry blood /Tấm Ván Phóng Dao không chỉ là một dự án, mà sẽ là bộ phim dài dầu tiên do một nữ đạo diễn đảm nhiệm vai trò « giám đốc hình ảnh » thực hiện. RFI Việt ngữ đã gặp gỡ Nguyễn Phan Linh Đan trong những ngày cuối Liên hoan Cannes 2022 để tìm hiểu thêm về dự án cô đang ấp ủ. Mời quý thính giả làm quen với một gương mặt mới trong làng nghệ thuật điện ảnh của Việt Nam.  RFI : Thân chào Nguyễn Phan Linh Đan, cảm ơn chị dành một chút thời gian rất bật rộn ở Cannes để đến với RFI. Trước hết Linh Đan có thể giới thiệu qua một chút về Tấm Ván Phóng Dao  ? Linh Đan : « Dự án này tên tiếng việt là Tấm Ván Phóng Dao chuyển thể từ cuốn sách của nhà văn Mạc Can. Ông là một nghệ sĩ Việt Nam từng hay đi trình diễn ở nước ngoài. Bác Mạc Can kể lại câu chuyện của gia đình ở thập niên 1950, tuổi thơ của bác trong một rạp xiếc của gia đình. Bố các Mạc Can là một nhà làm xiếc nổi tiếng ở Việt Nam và hồi còn bé, ba anh em bác biểu diễn màn phóng dao ». RFI : Tấm Ván Ván Phóng Dao là tiểu thuyết đầu tay của nhà văn Mạc Can ra mắt độc giả từ 2004-2005, rồi được dựng thành kịch sau đó. Đây là câu chuyện của gia đình tác giả trong thời kỳ chiến tranh, Việt Nam còn là một phần Đông Dương, là thuộc địa Pháp. Duyên cớ nào đưa Linh Đan đến với tiểu thuyết này, với Việt Nam của thời kỳ những năm 1950 ? Linh Đan : « Sang New York học và làm việc, thì trong thời gian đó Linh Đan tìm hiểu nhiều về lịch sử Việt Nam. Giai đoạn 1950 rất quan trọng đối với Linh Đan, bởi được lớn lên bên cụ ngoai và cụ đã kể cho Linh Đan rất nhiều về những năm tháng dưới thời Pháp thuộc. Cụ cũng là người dạy cho Linh Đan tiếng Pháp, mà chị biết, tại Việt Nam bây giờ, thế hệ của Linh Đan có rất, rất ít người trẻ nói tiếng Pháp. Linh Đan muốn hiểu xem tại sao cho đến bây giờ trong nhà vẫn có người nói tiếng Pháp, vẫn thường trao đổi với nhau bằng ngôn ngữ đó. Khi tìm hiểu về giai đoạn này trong lịch sử Việt Nam, Linh Đan đã tìm thấy được cuốn truyện nói về một gia đình nhà làm xiếc và nghệ thuật. Linh Đan hiểu được nhiều chi tiết và cảm thấy gần gũi với cuốn tiểu thuyết này. Phim kể về câu chuyện của bác Mạc Can, nhưng đó cũng là câu chuyện của chính bản thân mình ». RFI : Dự án If Wood could cry, it would cry blood /Tấm Ván Phóng Dao đang tiến triển đến đâu ? Linh Đan : « Hiện tại đã viết xong kịch bản cho dự án. Mang dự án đến Liên hoan Cannes lần này trong khuôn khổ La Fabrique Cinéma và các chương trình để tìm nguồn tài trợ và đầu tư của nước ngoài. Khoản đầu tư trong nước trước mắt đã có được 30 %, nhưng tìm nguồn tài trợ cho những phim độc lập thì rất khó, nên đoàn phải quay sang các liên hoan phim quốc tế khác nhau. Dự án đã được chọn đến Cannes, nhưng trước đây If Wood could cry, it would cry blood /Tấm Ván Phóng Dao đã dự liên hoan phim Hàn Quốc ở Busan trong chương trình Asian Project Market và dự án đã được giải ArteKino của Pháp, nên thấy là có cơ hội để tìm thêm các nhà đầu tư Pháp. Ngoài Pháp, Linh Đan cũng tiếp tục tìm các nhà đầu tư khác, phối hợp với các nhà tài trợ Đông Nam Á, như là Singapore hay Philippines. Linh Đan bắt đầu đi tìm diễn viên rồi và hy vọng sẽ bắt đầu quay phim từ mùa hè 2023 và địa điểm đã chọn là khu vực Mêkông, đồng bằng Nam Bộ  » . RFI  : Trở lại với quá trình cộng tác của chị và La Fabrique du Cinéma, xin nhắc lại đây là một chương trình thuộc Viện Pháp Institut Français, với mục tiêu là khám phá và dẫn dắt các tài năng trẻ tại các nước chậm phát triển và các quốc gia đang vươn lên. Để được chọn vào chương trình này Linh Đan đã trải qua những cuộc thử thách nào ? Linh Đan : « Trước khi đến Liên hoan Cannes, bọn em đã có chương trình họp qua cầu truyền hình ba tuần vào mỗi tối. Do có 10 dự án đại diện cho 10 nước khác nhau, tìm múi giờ thuận lợi cho mọi người rất khó. Trong thời gian đó, chúng em đã gặp được những người giúp mình đọc kịch bản, hướng dẫn dự án nên đi theo hướng nào, nên tiếp xúc với ai. Đến Cannes, ban tổ chức đã giúp mình có được những cuộc hẹn với các công ty điện ảnh, các nhà tài trợ mà theo họ đấy là những đối tác thích hợp với dự án của mình. Mỗi dự án được hướng dẫn theo một cách riêng. Ngoài các nhà tài trợ, đây còn là nơi để gặp gỡ các nhà soạn nhạc của Pháp cho phim  ». RFI : Linh Đan mong muốn được làm việc với các đối tác Pháp ở những khâu nào ? Linh Đan : « Thật sự muốn có thể hợp tác với các công Pháp, vì đây là một bộ phim liên quan đến thời kỳ Pháp còn hiện diện ở Việt Nam. Hơn nữa Pháp có nhiều thế mạnh có thể đem lại cho phim. Thí dụ như trong phim sẽ có một số cảnh hoạt hình, mà đây là một lĩnh vực mà Pháp rất mạnh. Linh Đan cũng muốn kết hợp những điểm mạnh của các quốc gia khác nhau cho phim của mình, muốn được giúp đỡ về khâu âm nhạc, âm thanh, bởi đây là những yếu tố rất quan trọng trong một bộ phim. Ngoài ra, Linh Đan cần được hỗ trợ trong phần hậu kỳ và những cảnh có ảnh 3 chiều và hoạt hình 2D. Đây là những điểm mạnh của Pháp và có thể đem lại nhiều cho dự án của Linh Đan. Ban đầu mình cứ nghĩ rằng do phim quay hoàn toàn ở Việt Nam, nên rất khó để cộng tác với nước ngoài, nhưng Linh Đan đã hiểu ra là có nhiều cách để hợp tác, chẳng hạn như những phần thâu và quay khác nhau cũng có thể chia ra và gửi sang các quốc gia khác trong giai đoạn hậu kỳ, hay đưa người nước ngoài sang Việt Nam làm việc, như là đạo diễn hình ảnh hay quay phim ».  RFI : Cảm ơn nữ đạo diễn Nguyễn Phan Linh Đan. Chúc chị và If Wood could cry, it would cry blood /Tấm Ván Phóng Dao nhiều thành công. Hơn 40 % các dự án được La Frabrique Cinéma hỗ trợ được hoàn tất và có chỗ đứng tại các liên hoan phim. Đến nay có tổng cộng 350 tác phẩm tham dự các festival trên thế giới được « ươm » từ La Frabrique Cinéma.  RFI là một đối tác của La Frabrique Cinéma/ Les Cinémas du Monde.
    6/8/2022
    9:12
  • Thể thức bầu cử Hạ Viện Pháp
    Sau kỳ bầu cử tổng thống Pháp với kết quả là tổng thống mãn nhiệm Emmanuel Macron tái đắc cử, khoảng 48 triệu cử tri Pháp lại được kêu gọi đi bầu cử Hạ Viện, năm nay được xem là « vòng 3 bầu cử tổng thống Pháp » : các đảng phái chính trị lập liên minh cho kỳ bầu cử lập pháp nhằm tìm kiếm thắng lợi với hy vọng chiếm được đa số ở Hạ Viện để có thể kiềm chế quyền lực của tổng thống.   Kể từ năm 2002 dưới thời tổng thống Jacques Chirac, nhiệm kỳ tổng thống được rút ngắn từ 7 năm xuống còn 5 năm, bầu cử lập pháp diễn ra sau bầu cử tổng thống vài tuần, và đảng của tổng thống luôn chiếm đa số phiếu ở Hạ Viện. Trong kỳ bầu cử lập pháp gần đây nhất, hồi năm 2017, đảng của tổng thống Macron có được 344/577 ghế tại Hạ Viện.   Thường thì bầu cử lập pháp tại Pháp ít được quan tâm hơn bầu cử tổng thống. Hồi năm 2017, tỉ lệ cử tri vắng mặt lên tới hơn 57%, mức cao kỷ lục ở nền Đệ ngũ Cộng hòa. Thế nhưng lần này, do bối cảnh chính trị, các đảng phái muốn lập liên mình để tổng thống Macron không có được đa số ở Hạ Viện, qua đó « trói tay » tổng thống, kỳ bầu cử lập pháp thu hút sự chú ý của dư luận hơn. Mỗi lá phiếu đều được xem là « quý như vàng ». Hai vòng bỏ phiếu Bầu cử Hạ Viện Pháp chính chức diễn ra vào ngày 12/06/2022 (vòng 1) và vòng 2 dự kiến vào ngày 19/06/2022. Tuy nhiên, các công dân Pháp sinh sống tại nước ngoài đã có thể đi bỏ phiếu từ ngày 27/05 đến ngày thứ Tư 01/06. Có tổng cộng 11 đơn vị bầu cử cho người Pháp ở nước ngoài. Cũng như bầu cử tổng thống, bầu cử lập pháp tại Pháp được tổ chức theo phương thức phổ thông đầu phiếu trực tiếp, và cứ 5 năm 1 lần, nhưng đương nhiên cũng có nét khác biệt.    Trả lời RFI Tiếng Việt ngày 25/05/2022, ông Jean-Jacques Ladet, dân biểu cấp tỉnh, tỉnh Loire, giải thích về phương thức bầu cử lập pháp :  « Tới đây, chúng ta sẽ bầu ra 577 dân biểu Hạ Viện và những dân biểu này sẽ được bầu theo phương thức phổ thông đầu phiếu trực tiếp, và tất nhiên là do cử tri Pháp bầu lên. Để bầu dân biểu Hạ Viện, cũng như đối với mọi cuộc bầu cử khác, cử tri phải ở độ tuổi từ 18 trở lên và phải có tên trong danh sách đi bầu cử. Người ta vẫn nói rằng thể thức bầu dân biểu Hạ Viện là một thể thức bầu qua lá phiếu đơn danh đa số qua 2 vòng.   Một ứng viên có thể đắc cử dân biểu Hạ Viện ngay từ vòng một nếu họ đạt được đa số tuyệt đối số phiếu bầu, chẳng hạn nếu thu được 2.000 phiếu bầu trên tổng số 4.000 phiếu ở đơn vị bầu cử, thì ứng viên đó đắc cử dân biểu Hạ Viện nhưng với điều kiện là số phiếu đạt được phải chiếm ít nhất 25% số cử tri đã đăng ký đi bầu cử, tức là nếu không có được phiếu của 25% số cử tri đã đăng ký đi bầu thì dù có thu được đa số phiếu tuyệt đối, ứng viên đó cũng không đắc cử dân biểu ngay từ vòng 1 mà phải đợi kết quả vòng 2. Quy định này là nhằm tránh các cuộc bầu cử mà tỉ lệ cử tri vắng mặt quá cao, khiến kỳ bầu cử Hạ Viện mất đi ý nghĩa.   Nếu không có ứng viên nào đắc cử ngay từ vòng 1 thì sẽ phải tổ chức bầu cử vòng 2 ở đơn vị bầu cử đó. Và ở vòng 2, theo đa số tương đối, thì trong các ứng viên, người nào có nhiều phiếu bầu nhất đương nhiên là đắc cử dân biểu. Nhiệm kỳ của dân biểu là 5 năm ».  Đắc cử ngay từ vòng 1 là rất hiếm, nhất là trong những kỳ gần đây.Việc này phụ thuộc vào tỉ lệ cử tri đi bầu, tỉ lệ cử tri vắng mặt càng cao thì khả năng có ứng viên đắc ửng ngay từ vòng 1 càng thấp. Trong kỳ bầu cử lập pháp hồi năm 2017, chỉ có 4 ứng viên đắc cử dân biểu Hạ Viện ngay từ vòng 1, con số này là 36 đối với bầu cử lập pháp năm 2012. Trở lại với thể thức bầu cử, lọt vào vòng 2 là 2 ứng viên thu được nhiều phiếu bầu nhất và những ai có được số phiếu của trên 12,5% tổng số cử tri đăng ký đi bầu. Điều này cũng có nghĩa là tỉ lệ cử tri tham gia bỏ phiếu càng thấp thì càng ít ứng viên được lọt vào vòng 2. Thường ở các khu vực bầu cử, lọt vào vòng 2 sẽ có 2-3 ứng viên, trường hợp số ứng viên lọt vào vòng 2 là 4 người cũng có, nhưng ít gặp hơn. Đến vòng 2, ứng viên nào được nhiều phiếu nhất sẽ đắc cử dân biểu. Nếu số phiếu bằng nhau thì ai cao tuổi hơn sẽ đắc cử.   Đại diện toàn quốc nhưng được bầu ở cấp địa phương Các cử tri chỉ được bầu cử theo khu vực sinh sống, nhưng các ứng viên thì được tự do chọn địa phương ra tranh cử dựa theo ưu thế của họ ở các vùng miền, chứ không chịu sự ràng buộc về địa lý. Chẳng hạn, bà Marine Le Pen, đối thủ của ông Macron trong 2 kỳ bầu cử tổng thống liên tiếp, đã chọn ra tranh cử dân biểu Hạ Viện ở tỉnh Pas-de-Calais, nơi bà giành được ghế dân biểu hồi năm 2017 và có được nhiều phiếu ủng hộ của cử tri trong kỳ bầu cử tổng thống Pháp 2022.   Các dân biểu Hạ Viện được xem là đại diện cho toàn quốc, nhưng được bầu ở cấp địa phương. Dân biểu tỉnh Loire giải thích thêm về đơn vị bầu cử :   « Có 577 đơn vị bầu cử, và tại mỗi đơn vị bầu cử có 1 dân biểu được bầu. Vì vậy, số dân biểu được bầu cũng bằng số đơn vị bầu cử. Thường thì mỗi tỉnh có nhiều đơn vị bầu cử nhưng không có đơn vị bầu cử nào nằm ở phạm vi hai tỉnh khác nhau. Số đơn vị bầu cử ở mỗi tỉnh căn cứ vào quy mô dân số của tỉnh đó. Mỗi đơn vị bầu cử gồm nhiều khu vực. Cũng không thể tách một khu vực địa lý có dưới 40.000 dân thành 2 đơn vị bầu cử khác nhau. Tôi lấy ví dụ ở tỉnh Loire, nơi tôi sinh sống. Tỉnh Loire được chia thành 6 đơn vị bầu cử, dân số ở các đơn vị bầu cử khá cân đối, từ khoảng 95.000 đến 140.000 người. Với khoảng 142.000 cư dân, đơn vị bầu cử của tôi là đơn vị số 5 của tỉnh Loire ».  Bầu cử chủ tịch Hạ Viện Có những tỉnh vắng dân cư thì chỉ có 1 đơn vị bầu cử (tỉnh Lozère), đông nhất là tỉnh Nord với 21 đơn vị bầu cử, tỉnh Bouches-du-Rhône - 16, Paris cũng được chia thành 18 đơn vị bầu cử. Vậy còn chủ tịch Hạ Viện sẽ được bầu chọn theo cách nào ? Dân biểu Ladet cho biết tiếp :  « Công việc đầu tiên mà Hạ Viện làm là chỉ định chủ tịch Hạ Viện cho phiên họp đầu tiên của nhiệm kỳ mới. Phiên họp đầu tiên của Hạ Viện sẽ do dân biểu lớn tuổi nhất chủ tọa, dân biểu này chủ trì cuộc bầu cử chủ tịch Hạ Viện với phương thức bầu theo đa số tuyệt đối, nhưng nếu có vòng 3 thì vòng 3 sẽ là theo đa số tương đối. Có nghĩa là ở vòng 1, ứng viên thu được 50% trở lên số phiếu của 577 dân biểu, tức là có được 289 phiếu trở lên thì trúng cử chủ tịch Hạ Viện ngay từ vòng 1, nếu không thì phải có vòng thứ 2 và nều vòng 2 vẫn không dân biểu nào có đa số phiếu tuyệt đối thì phải bầu tiếp vòng 3. Trong vòng 3, ứng viên nào có nhiều phiếu nhất thì là trở thành chủ tịch Hạ Viện. »  Nhiệm kỳ của dân biểu là 5 năm, nhưng trong trường hợp có dân biểu ốm đau, không thể tiếp tục hoạt động, hoặc qua đời, hoặc bị một thẩm phán cách chức, hoặc từ chức để đảm nhiệm chức vụ mới do không được phép kiêm nhiệm, thì Hạ Viện sẽ có « bầu cử bán phần ». Tuy nhiên, nếu rơi vào 12 tháng cuối của nhiệm kỳ Hạ Viện thì bầu cử bán phần không được tổ chức.Kỳ bầu cử bán phần gần đây nhất là vào cuối tháng 05, đầu tháng 06/2021 tại 3 đơn vị bầu cử để bầu 3 dân biểu mới.   Tranh luận về thể thức bầu Hạ Viện Hệ thống bầu cử Hạ Viện như hiện nay là sản phẩm do Hiến Pháp 1958 quy định, nhằm bảo đảm tính ổn định chính trị của nền Đệ Ngũ Cộng Hòa. Tuy nhiên, hiện nay thể thức bầu cử qua lá phiếu đơn danh đa số theo 2 vòng bị chỉ trích là tạo điều kiện cho các đảng lớn chiếm nhiều ghế ở Hạ Viện mà không phản ánh đúng ý nguyện của cử tri toàn quốc. Chẳng hạn trong kỳ bầu cử lập pháp hồi năm 2017, theo Huffington Post, đảng Cộng Hòa Tiến Bước của tổng thống Macron liên minh với đảng Modem và thu được tổng cộng 49% phiếu bầu ở vòng 2 trong toàn quốc, nhưng cuối cùng có được 350 dân biểu (60% số ghế Hạ Viện). Trái lại, đảng cánh hữu Tập Hợp Dân Tộc của bà Le Pen dù thu được 8,75% số phiếu ở vòng 2 nhưng lại chỉ được 8 ghế Hạ Viện (1,4%). Nhiều chính trị gia, kể cả tổng thống tái đắc cử Macron, chính trị gia đối lập Marine Le Pen, Mélenchon … đều ủng hộ cải cách bầu cử Hạ Viện theo phương thức đại diện tỉ lệ, vốn đã được thực hiện ở một mức độ nào đó tại kỳ bầu cử dân biểu địa phương, bầu cử Thượng Viện. Mỗi đảng sẽ đề xuất một danh sách ứng viên, chứ không phải chỉ một ứng viên duy nhất ở mỗi đơn vị bầu cử, và số ghế Hạ Viện dành cho mỗi đảng tương ứng với tỉ lệ phiếu bầu mà đảng đó có được ở vòng 2. Thể thức bầu cử này được xem là phản ánh trung thực hơn sự đa dạng các luồng tư tưởng chính trị. Tuy nhiên, luật gia Jean-Philippe Derosier, chuyên về luật hiến pháp và là giáo sư công luật đại học Lille, được Les Echos trích dẫn, cho rằng chính sự đa dạng đó lại khiến các đảng phái khó có được đa số ở Hạ Viện, gây khó cho hoạt động của chính phủ. Dù đã nhiều lần được đề xuất và ở những mức độ khác nhau (đại diện tỉ lệ toàn phần hay bán phần), nhưng thể thức bầu cử lập pháp theo nguyên tắc đại diện tỉ lệ cho đến nay mới chỉ được thực hiện một lần duy nhất hồi năm 1986. Liên minh cánh hữu khi đó chiếm được đa số tuyệt đối với tỉ lệ sát sao, nhưng kèm theo đó là một « cơn chấn động » chính trị : có đến tận 35 đảng viên cực hữu trúng cử dân biểu Hạ Viện. Nước Pháp có lẽ không muốn điều đó lặp lại.
    6/3/2022
    9:03

Über TẠP CHÍ XÃ HỘI

Sender-Website

Hören Sie TẠP CHÍ XÃ HỘI, Hitradio Ö3 und viele andere Radiosender aus aller Welt mit der radio.at-App

TẠP CHÍ XÃ HỘI

TẠP CHÍ XÃ HỘI

Jetzt kostenlos herunterladen und einfach Radio & Podcasts hören.

Google Play StoreApp Store

TẠP CHÍ XÃ HỘI: Zugehörige Sender