Polityka o historii

Skąd tak naprawdę pochodzą Piastowie? W tym odcinku wideokastu „Polityka o historii” analizujemy najnowsze badania genetyczne Piastów, które rzucają inne światło na to, skąd pochodzą Piastowie i jakie jest pochodzenie pierwszej dynastii Polski. Czy to możliwe, że Piastowie byli tutejsi, czy też ich korzenie sięgają dalej, poza ziemie słowiańskie?

Gościem odcinka jest archeolog prof. Andrzej Buko, który opowiada, jak wyglądały początki państwa polskiego. Rozmawiamy o tym, kim byli pierwsi Piastowie, a także jaką rolę odgrywały grody i struktury władzy w czasach, gdy kształtowała się Polska Piastów. Czy nowe odkrycia zmienią nasze myślenie o tym, skąd pochodzą Polacy?

Analizujemy także różnice regionalne (Piastowie mazowieccy), badamy znaczenie Mazowsza i początki Polski Piastów. Czy na tych terenach byli obecni Skandynawowie? Co mówią o tym znaleziska archeologiczne, w tym kamienne grobowce? Ten odcinek wideokastu łączy naukę i historię. Wyjaśniamy tajemnice początków Polski, pokazując, jak współczesne badania zmieniają nasze rozumienie przeszłości. Z prof. Andrzejem Buko rozmawia Agnieszka Krzemińska, „Polityka o historii”.

Kim tak naprawdę był Bolesław Bierut i jaką rolę odegrał w historii Polski po II wojnie światowej? W nowym odcinku wideokastu „Polityka o historii” przyglądamy się postaci, którą jedni nazywają człowiekiem Stalina, a inni postrzegają jako sprawnego organizatora, dzięki któremu kwitła w Polsce władza komunistyczna. Prof. Piotr Osęka, nasz dzisiejszy gość, analizuje, co doprowadziło do tego, że Krajowa Rada Narodowa mianowała Bieruta na prezydenta. Opisuje też realia życia w kraju, którym była Polska pod władzą komunistów.

Rozmawiamy o tym, jak przebiegała stalinizacja Polski i czym był kult Stalina. Pytamy o śmierć Bieruta: czy była to rzeczywiście tajemnicza śmierć, czy naturalny finał kariery polityka lojalnego wobec Moskwy? Wspominamy pogrzeb Bieruta, który stał się symbolicznym momentem epoki i zarazem fenomenem ze względu na masowy udział społeczeństwa w ceremonii.

Zastanawiamy się wspólnie, czy można zgodzić się z hasłem „Bierut marionetka Stalina” czy rzeczywistość była jednak bardziej skomplikowana. Prof. Piotr Osęka i Marcin Zaremba, „Polityka o historii”.

W najnowszym odcinku wideokastu „Polityka o historii”: historia mody. Agnieszka Krzemińska gości autorkę książki „Ugly. Encyklopedia brzydkiej mody”, by zrozumieć, jak wyglądała historia mody od starożytności do współczesności. Karolina Żebrowska opowiada, jak zmieniały się trendy modowe: jak wyglądała historia mody męskiej i dlaczego to niejeden mężczyzna był, jak to się dziś mówi, trendsetterem.

Rozmawiamy o tym, dlaczego moda męska i moda damska niosły informacje o statusie społecznym i przynależności klasowej. Czy modne trendy były wygodne do codziennego noszenia? Zastanawiamy się też, czym charakteryzują się filmy kostiumowe i jak działa współczesna kostiumografia. Dlaczego kino rzadko pokazuje prawdziwą modę XIX wieku?

A czy serial „Bridgertonowie” mówi więcej o naszych wyobrażeniach o różnorodności, seksapilu i kobiecej sprawczości niż o epoce regencji? Czy widz w ogóle oczekuje wierności źródłom, czy raczej czytelnych kodów, które pozwalają mu „poczuć klimat” epoki?

Zastanawiamy się również, dlaczego mody wracają w przetworzonej formie. Gorsety, bufiaste rękawy, platformy, chokery – wszystko to już było, ale dziś funkcjonuje w innym kontekście społecznym i technologicznym.

To rozmowa o ciele, władzy, klasie i wyobraźni. O tym, że historyczny strój bywa lepszym źródłem wiedzy o społeczeństwie niż niejeden dokument. I że śmiejąc się z dawnych mód, śmiejemy się trochę z samych siebie.

Jak powstało Opus Dei i czy skrywa jakieś sekrety Kościoła? W najnowszym odcinku wideokastu „Polityka o historii” mówią o tym Marcin Zaremba i dziennikarz tygodnika „Polityka”, ekspert do spraw kościelnych Adam Szostkiewicz. Wyjaśniamy, co to jest Opus Dei i kim jest św. Josemaria Escriva, założyciel tej organizacji. Rozmawiamy wokół wydanej właśnie po polsku książki dziennikarza śledczego Garetha Gore’a („Opus dei”, Prószyński i s-ka). Gore wyjaśnia, że to obracająca brudnymi pieniędzmi, dopuszczająca się handlu ludźmi, skrajnie prawicowa organizacja. Analizuje dokumenty bankowe, liczy miliardy wyprowadzone nielegalnie na budowę swojej potęgi, wymienia finansowane przez nią ultrakonserwatywne inicjatywy.

Rozmawiamy też o tym, jakie tajemnice Kościoła katolickiego skrywa ta organizacja. Czy Opus dei to sekta, jak chciał Dan Brown w „Kodzie Leonarda da Vinci”? I jak głęboko w struktury organizacji Kościoła wkradło się Opus Dei?

W najnowszym odcinku wideokastu „Polityka o historii” analizujemy realizację serialu „Piekło kobiet” (HBO Polska), stawiając pytania o granice opresji kobiet w II RP. Prof. Marcin Zaremba sprawdza wraz ze swoją gościnią – prof. Katarzyną Sierakowską – czy serial historyczny, w którym występują Agata Turkot i Mateusz Damięcki, a który wyreżyserowała Anna Maliszewska, to tylko mroczna fikcja, czy rzetelnie odwołuje się do prawdy historycznej. Nowy serial HBO staje się pretekstem do analizy tego, jak patriarchat oraz sztywne ramy społeczne definiowały granice wolności ponad sto lat temu. Rozmówcy wielokrotnie wracają w rozmowie do manifestu „Piekło kobiet” z 1930 r. Tadeusz Boy-Żeleński i jego słynne „barbarzyństwo paragrafów” to punkt wyjścia do rozmowy o systemowej opresji rzucającej wyzwanie elitom. Poruszane są również takie zjawiska, jak szklany sufit i przemoc domowa wobec kobiet w II RP – temat, który przedwojenna Polska zupełnie pomijała w debacie publicznej. Wyjaśniamy, co emancypacja kobiet w Polsce oraz prawa wyborcze kobiet z 1918 r. oznaczały w rzeczywistości, w której lobby katolickie skutecznie blokowało projekty ustaw małżeńskich, które mogły wpłynąć i zmienić społeczeństwo, gdy odrodzenie II RP stawało się faktem. Jednocześnie wyjaśniamy, dlaczego to lekarze żydowscy stali się filarem medycznej rewolucji, stawiając wiedzę ponad ideologiczną presję, gdy macierzyństwo i rzeczywistość ekonomiczna tworzyły ślepy zaułek, w którym łatwo było o konflikt z prawem.
Z prof. Katarzyną Sierakowską rozmowę prowadzi prof. Marcin Zaremba, „Polityka o historii”.