Mevlana Takvimi

Tevfikin Allâh (c.c.)’dan olduğuna inanarak "Euzü billahi
mine’ş-şeytani’r-racim" demekten maksadımız, her
türlü yasaklardan ve sakınılması gerekenlerin tamamından
Allâh (c.c.)’a sığınmaktır. Yine şüphe yok ki yasaklar,
ya itikâda veya âmele dair olur. İtikâda dair olanlar, Peygamberimiz
(s.a.v.)’den gelen meşhur haberde şöyle geçmektedir:
"Ümmetim yetmiş üç fırkaya ayrılacak. Tek
bir fırka hariç hepsi cehennemdedir." Bu hadîs, yetmiş
iki fırkanın bozuk inançlar ve batıl mezheblerle nitelenmiş
olduklarına delildir.
Şüphe yok ki "Euzü billâh" dememiz bütün sapıklıklardan
Allâh (c.c.)’a sığınmayı içine alır. Bir şeyden sığınmak
ise, ancak korkulan o şeyi tanıyıp, bâtıl ve çirkin olduğunu
bilmekle mümkün olur. Böylece, "Euzü billâh" dememizin
yakinî, hakikî meselelerden binlercesini içine aldığı ortaya
çıkar.
Batıl âmellere gelince, bunlar, hakkında yasaklanma
olan her husustur. Bunlar da ya Kur’ân’da, ya mütevatir
haberlerde, ya âhâd haberlerde, ya ümmetin icmâında
yahut da sahih kıyâslarda yer alır. Ve yine şüphe yok ki,
bu yasaklanan şeylerin sayısı binleri aşar. Bizim "Euzü
billâh" dememiz, bunların hepsini ve tamamını içine alır.
Bu izâhımızla, "Euzü billâh" dememizin, mühim ve muteber
meselelerden on binlercesini veya daha fazlasını ya
da daha azını içine aldığı ortaya çıkar.
İnceliklerden birisi de; Cenâb-ı Hâkk’ın "Euzü billâh"
sözü, yersiz inanç ve davranışları reddetmeye işarettir,
"Bismillâh" sözü ise uygun inanç ve amellere işarettir.
Buna göre O (c.c.)’un "Bismillâh" sözü, ancak gerçek
inançların ve seçkin amellerin tamamına vâkıf olduktan
sonra anlaşılır. Bu da selim aklın ve aşikâr hakikâtin doğruluğuna
şehadet ettiği bir sıralamadır.
(Fahruddîn Er-Râzî, Tefsîr-i Kebîr Mefâtîhu’l-Ğayb, c.1, s.2-3)

Beyhakî, Abdullah b. Mübarek (r.a.)’den nakletti ki:
Abdullah’a şöyle denildi: "Bir kişi ne zaman fetvâ verebilir?"
Abdullah (r.a.) dedi ki: "Kişi, Kitap ve sünneti
bildiği, Kitap ve sünnetten hüküm çıkarmaya kabiliyeti
olduğu zaman fetva verebilir." Resûlullâh (s.a.v.) şöyle
buyurdu: "Kim kendi reyi, görüşü ile Kur’an hakkında
bir görüş bildirirse, bu kişi görüşü isâbet etse
bile hataya düşmüş demektir."
Ömer (r.a.), İbn Abbas (r.a.)’a bir mektup göndererek
dedi ki: "Kitabı, Resûlü ve kıblesi bir olan bu ümmet nasıl
olur da ihtilâfa düşer?" İbn Abbas (r.a.) cevaben dedi
ki: "Ya Emire’l Mü’minin! Bize Kur’an nazil oldu, biz de
onun ne için indiğini bilerek okuduk, belledik. Bizlerden
öyle kavimler, topluluklar gelecek ki Kur’an’ın ne için
indiğini bilmeden onu okuyacaklar. Her grubun bu ayetten
ayrı ayrı görüşleri olacaktır. Farklı farklı olduğunda
ihtilâfa düşeceklerdir. İhtilâfa düşünce birbirleriyle savaşacaklardır."
Evet, bunlardan anlaşılıyor ki Kur’an’dan doğru hüküm
çıkarmak için ayetlerin sebebi nüzulünün, ne için
indiğinin bilinmesi gerekmektedir. Bunlar da Resûlullâh
(s.a.v.)’in hadislerinin bilinmesi ile mümkündür.
Ömer (r.a.) Şureyh (r.a.)’e mektup ile bildirdi ki:
"Bir mesele hakkında fetvâ vermen gerektiğinde Allâh
(c.c.)’un kitabında olan hükme bak, meseleye bunu uygula.
Eğer Kur’an’da bir şey bulamazsan, Resûlullâh
(s.a.v.)’in sünnetiyle hükmet. Eğer sünnette de bir
şey bulamazsan salih kişilerin (sahabelerin) ve âdil
imâmların görüşlerine göre hüküm ver. Eğer bunlardan
da bir şey bulamazsan, o zaman kendi görüşünle ictihât
edersin."
(İmâm Suyutî, Akidede Sünnetin Yeri, s.92-94)

Ebû Derda (r.a.) şöyle anlattı: "Hz. Süleyman
(a.s.)’ın bir oğlu vardı , öldü. Kendisine iki melek geldi.
Biri diğerine düşmanmış gibi gözüktü. Biri, ötekini
kastederek şöyle dedi: "Ben tohum ektim ama hasat
alamadım. Bu geldi, hepsini götürdü."
Hz. Süleyman (a.s.) Ötekine sordu: "Sen ne dersin?"
Şöyle anlattı: "Yolu tutup gittim. O tohumları, sağa sola
saçtım; yolu açtım." Süleyman Peygamber öbürüne
sordu: "Sen, yol üzerine tohum ektin? Oradan insanların
geçeceğini bilmiyor musun?" Bu kez melek ona sordu:
"Peki, sen neden oğlunun ölümüne aşırı üzülüyorsun?
Bilmiyormusun ki ölüm, âhirete giden yoldur. "
Abdullah b. Abbâs (r.a.) seferde iken, kızının
öldüğünü duyunca dönüp geldi. Şöyle dedi: "Bir avret
idi, Allâh onu gizledi. Bir zahmet idi, Allâh yetişti. Bir
ecir idi, Allâh onu baha yolladı. Bundan sonra gitti; iki
rekât namaz kıldı." Şöyle dedi: "Allâh’ın bize emrettiğini
yaptık." "Sabır ve namazla yardım isteyiniz." (Bakara
45) Resûlullâh (s.a.v.) şöyle buyurdu: "İçinizden birinin
ayakkabısının bağı kopsa, onun için Allâh’a duâ
etsin. O da başa gelen musibetlerden biridir."
Ahmed b. Hamdan, Ahmed b. Hars, Kuteybe,
Saîd, Mâlik b. Rebia, Ebû Abdurrahman yoluyla gelen
bir rivayette; Ümmü Seleme Resûlullâh (s.a.v.)’ın
şöyle buyurduğunu anlattı: "Bir kimse, bir musibete
uğrarsa Allâh’ın emrine göre: "Biz, Allâh içiniz.
Allâh’a döneceğiz. Allâh’ım beni bu musibetimle
mükâfatlandır. Ondan ötürü hayırla karşıla" derse
Allâhü Teâlâ onun dileğini kâbul eder."
(Ebu’l-Leys es-Semerkandi , Tenbihü’l- Gafilin s.297-298)

Oğulları için kız seçmeye çalışan annelerin büyük
bir kısmı bu seçimlerini ahlâktan önce fiziksel
güzelliği ön plana alarak yapmaktadır. Oğullarına
alacakları kızın dünya güzeli olmasını istiyorlar.
Halbukî fiziksel güzellik geçicidir. Dünya güzeli bir
kız ile evlenilse ahlâkı güzel değilse o fiziksel güzellik
kısa süre içinde unutulur, görülmez olur. Bahçesi
olanlar bilir, bir bahçe ne kadar güzel olursa olsun
(oturup özellikle bakılmadığı müddetçe) belirli bir
süre sonra alışıldığı için, gelip geçerken o güzellikler
görülmez olur. Onun için eş seçimi yapılırken fiziksel
güzellikten ziyade ahlâki güzellik dikkate alınmalıdır.
Nebi (s.a.v.) "Saliha kadının bulunduğu ev cennet
bahçelerinden bir bahçedir." buyurmuşlardır.
Yine "Dünyanızdan bana üç şey sevdirildi: Güzel
koku, helâl nisa (kadın), gözüm nuru olan namaz."
buyrulmuştur. Bu sebeple kişinin kendisinin
saliha hanım aramaya niyet etmesinin yanında anababasını
da buna yönlendirmesi gerekir. Mutlu bir
evlilik hayatı için evlenilecek kızda aranması gereken
ilk özellik Resûlullâh (s.a.v.)’in de tavsiye buyurduğu
gibi dininin, ahlâkının güzel olması olmalıdır.
Böyle bir hanım bulmanın yollarından biri onun ailesinin
araştırılmasıdır. Araştırmaya göre güzel ahlâklı
temiz bir ailenin kızı ise, kızın kendisi hakkında da
mâlumatlar uygunsa ve istihareye yatıldığı zaman
da hayırlı görülürse "Allâh nasip etsin, hayırlı olsun."
denir. Ama şimdiki sistemlerle evlenildiği takdirde bunun
neticesi geçimsizliğe ve boşanmaya gitmektedir.
(Ömer Muhammed Öztürk, Sohbetler-2, s. 107-108)

Bir kimse oruç tutmayı nezretse nezrini yerine
getirmesi ve oruç tutması lâzım gelir, eğer tutmazsa
günahkâr olmuş olur. Nezir iki kısımdır; muayyen
nezir ve muayyen olmayan nezir.
Muayyen nezir, kişinin, “bu hafta Cuma günü
oruç tutmak Allâh (c.c.) için üzerime borç olsun”
veya “yarın oruç tutmak Allâh için üzerime borç
olsun” demek sûretiyle nezir zamanını tayin etmesidir.
Muayyen nezir orucu, geceden niyet etmekle
sahih olur, eğer geceden niyet edilmemişse gündüzün
yarısının öncesine kadar niyet edilmesi caizdir.
Bir kimse Cuma günü oruç tutmayı nezretse ve
Cuma günü, nezir orucuna niyet etmeksizin mutlak
oruca niyet ederek oruç tutsa, tuttuğu oruç, nezir
orucu olarak sahih olmuş ve onunla nezir borcundan
kurtulmuş olur. Yalnız bu, mutlak oruca niyet
etmiş olması hâlindedir, eğer kasten veya unutarak
kaza orucuna niyet etmişse tuttuğu oruç, nezir değil
kaza orucu olmuş olur.
Muayyen olmayan orucu, kişinin, “bir gün oruç
tutmak Allâh (c.c.) için üzerime borç olsun” veya
“eğer babam şifa bulursa beş gün oruç tutmak Allâh
(c.c.) için üzerime borç olsun” demesidir. Muayyen
olmayan nezir orucu yalnızca geceden niyet etmekle
sahih olur.
Bir kimse Kurban Bayramının ilk günü oruç tutmayı
nezretse oruç tutması icap etmez, bilâkis o
günde oruç tutmaması ve oruç tutmanın mekruh olmadığı
başka bir günde nezrini kaza etmesi gerekir.
(Eşref Ali et-Tehânevî, Hanefi İlmihali, s.336-337)