Mevlana Takvimi

Parmak çıtlatmak; ses çıkarıncaya kadar parmakları yummak veya uzatmaktır. Mücahit (r.a.)’den: "Namazda erkeğin parmaklarını çıtlatmasını mekruh gördüğü rivayet edilmiştir." Parmak çıtlatma, hakkında yasak varit olduğundan tahrimen mekruhtur. El-Müctebâ isimli eserde, namazı bekleyen ve namaza yürüyenin hüküm açısından namaz kılan gibi olduğu zikredilmiştir. Yani onların da parmak çıtlatması tahrimen mekruhtur. Namaz dışında parmak çıtlatmaya gelince; bazıları, mafsalları rahatlatmak gayesiyle de olsa bunun mekruh olduğunu söylemişlerdir. Ancak bu kerahet namazdaki gibi tahrimî değil, tenzihî bir kerahettir. Allâme Halebî (r.âleyh): "Namaz dışında parmak çıtlatmanın hükmüne vâkıf olamadığını zikretmiş, zahir olan; iki yer dışında oynama gayesi olmaksızın yapılması durumunda mekruh olmadığıdır" demiştir. Oynama gayesiyle olursa tenzihen mekruh olduğu bilgisini de eklemiştir. NAMAZIDA PARMAKLARI BİRBİRİNE GEÇİRMENİN HÜKMÜ NEDİR? Kab bin Ücra (r.a.) diyor ki; Peygamber (s.a.v.) Efendimiz ’i şöyle buyururken işittim: "Sizden biri güzelce abdest aldıktan sonra mescide gitmeyi kast ederek çıktığında parmaklarını birbirine girdirmesin. Çünkü o, namazdadır." (El-Müsned) Fakihler, namaza giderken, mescitte namazı beklerken ve namaz esnasında parmakları birbirine geçirmenin tahrimen mekruh olduğunu söylemişlerdir. Zira bu hususta nehîy (yasaklama) vardır. El-Mi’rac isimli eserde; parmakları birbirine geçirmenin keraheti hususunda icmâ olduğu nakledilmiştir. (Suâlli Cevaplı İslâm Fıkhı, c.2, s.255-257)

Müslüman bir kadın ya evlidir ya da bekar, iki durumda da bir aile içinde bulunur. Nur Suresi'nin 31. ayetinde sayılan bu yakın hısım ve birlikte yaşanan kimselerin yanına kadın, son sınır olarak diz kapağı ile göbeği arasını, sırt ve karın kısmını örtmek şartıyla çıkabilir. Ancak bu bir fetva sınırı olup, kadının bunların yanında da edeb ve takva gereği daha fazlasını örtmeyi gaye edinmesi gerekir. Evde çamaşır veya bulaşık yıkayan yahut hamur karan ya da bahçe sulayan bir kadının hizmet gereği kimi yerleri açılabilir. Yine çocuğunu emziren kadının evin içinde kendisini sürekli olarak sakınması güçlük doğurur. Ancak şunu hemen belirtelim ki fitne korkusu olur veya aile içinde zayıf ahlaklı kişiler bulunursa, kadın örtünmesini dikkat etmelidir. Bir müslüman kadına mahrem sayılan kimseler şunlardır: 1. Kocası: Kadın, kocasının yanında dilediği gibi giyinebilir. Eşler arasında örtünme bakımından bir sınır söz konusu değildir. Kadının kocasına güzel görünmek için süslenmesi ve açılması mubahtır. Ancak yabancı erkeklere güzel görünmek ve onların ilgisini çekmek için süslenmek caiz olmaz. 2. Babası 3. Kocanın babası, buna büyük babalar da girer. 4. Kendi oğulları, erkek torunlar da bu kapsama girer. 5. Kocasının oğulları, erkek torunlar da bu kapsamdadır. 6. Erkek kardeşi. 7. Erkek kardeşin oğulları, erkek kardeşin torunları da bu kapsama girer. 8. Kız kardeşin oğulları, bunların torunları da mahrem sayılır. 9. Müslüman kadın, mü'min bir kadının diğer mü'min hanımların yanında diz kapağı ile göbeği arası kapalı olarak bulunabilir. Ancak müslüman bir kadın gayrimüslim kadınların yanında tesettürsüz bulunamaz. (Hamdi Döndüren, Delilleriyle İslam Hukuku, s.212-243)

"Hamd Âlemlerin Râbbi’ne mahsusutur" (Fatiha s. 2) ayeti kerimesinde Allâh (.c.), zât ismi bakımından tüm hâmdlere layık olduğunu, "zat" ismine karşılık "hâmd"i getirerek tembih etti. "Âlemlerin Râbbi" ifadesi, Allâh (c.c.)’un zât ve sıfatları bakımından, dünyevî ve uhrevî her tür hâmde müstehâk olduğunun bir delili gibidir. "Râbb" terbiye ve ıslah etmek manasınadır. Râbbin, "âlemler" hakkında tecelli etmesi, onları, gıdalarla terbiye etmesi ve varlık sebebleri olan diğer şeyler yaratmasıyladır. İnsanlar hakkında ise onların zahirini nimetle ve bâtınlarını rahmetle terbiye etmesidir. İnsanların bâtınları kalbleridir yani kalblerini rahmetiyle terbiye eden demektir. Cenâb-ı Allâh, kullarının nefislerini, şer’î hükümler ile terbiye eder. Âşıkların kalblerini tarikât âdabı ile terbiye eder. Muhibbânın (sevenlerin) sırlarını hakikât nurları ile aydınlatıp terbiye eder. Allâh (c.c.), insanı bazen tavırları ve bazen de onun azâlarında bulunan kuvvetli nurları feyziyle terbiye eder. Kemikle işitme, yağ ile görme, et ile konuşma imkânı veren Allâhü Teâlâ’dır. Başka bir tertip ile insanın gıdasını, nebâtatta taneleri ve meyveleri yaratarak insanı gıdalandırır. Hayvanları et ve yağ giydirerek ve onları nasıl hareket edeceklerini içlerine koyarak terbiye eder. Yeryüzünü ağaçlar ve nehirler ile yaşanır hâle getirir. Gökyüzünde yıldızları nuru ile insanların hizmetine verir. Zamanda senin sükûnetini iskân eden, geceleri haşarâtı ve eziyet veren hareketleri teskin eden ve onlardan seni koruyan ve gündüz ile fazl-ü kereminden rızkını aramanı sağlayan Allâh (c.c.), noksan sıfatlardan münezzehtir. İşte bütün bunları yapan Allâh (c.c.), senin mürebbindir. Sanki Râbbinin senden başka bir kulu yokmuşçasına seni yetiştirip terbiye ederken, sen ona hizmet yani ibâdet etmemektesin. Veyahut senin başka bir Râbbin varmışcasına ona ibâdet etmektesin. (İsmail Hâkkı Bursevi, Rûhu’l-Beyân Tefsiri, c.1, s.57-58)

Hakkâri’nin Şemdinli ilçesindeki Nehri köyü, meşe ve mazı ormanlarıyla çevrili derin bir vadide saklıdır; önünden süt beyazı bir ırmak akar. Nakşibendî-Hâlidî yolunun büyük piri Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî (r.a.)’nin halifesi Seyyid Taha (kuddise sirruh) bu köyde medfundur. 1976’da Üstad Necip Fazıl Kısakürek, mürşidi Abdülhakim Arvâsî Hazretleri’nin şeyhi olan bu zâtın huzuruna varmak için Van’dan Başkale’ye, oradan Yüksekova ve Şemdinli’ye gitti; sonra katır sırtında, zahmetli bir tırmanışla Nehri’ye ulaştı. “Yolda ölürsem, beni Seyyid Taha’nın yanına gömün” diyecek kadar kalbiyle bağ kurduğu bir menzildi burası. Abdülhakim Arvâsî gençliğinde Nehri Tekkesi’nde din ve fen ilimleri tahsil etmiş, silsile Seyyid Fehîm üzerinden Seyyid Taha’ya, oradan Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî (r.a.)’nın nefesine bağlanmıştı. Üstad, bu üç halkalı irfan zincirinin izini sürerek Arvas’tan Nehri’ye yöneldi. Bir zamanlar üç katlı, geniş kemerli mimarisiyle bölgenin ilim ve irfan ocağı olan tekke; 1925’teki hadiselerin ardından çıkarılan kanun bahane edilerek 1926’da toplarla yıkıldı, Nehri yıllarca yasak bölgeye çevrildi. Yapı söndü; fakat hatıra, pınarın serinliğinde ve yalçın kayaların gölgesinde yaşamaya devam etti. Tekke kapatıldı, eşyaları dağıtıldı, arazilere el konuldu; yine de bu menzil, Hâlidî nefesin izini taşıyan bir sığınak ve diriliş yeri olarak kaldı. Nehri’de esen rüzgâr taşlara sinmiş zikri fısıldar; o nefes, suskun kapılardan hâlâ geçer. Üstad için Nehri, harabe değil, yaşayan bir mektepti; not defterini açıp suskun taşların önünde mısralarını kaydetti. “Şemdinli dağlarının içtim nur çeşmesinden, Kurtuldum akreplerin ruhumu deşmesinden.” (Muhsin Kızılkaya, haberturkcom)

Hz. Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Kim, üzerinde besmele yazılı bir kâğıdı Allâh’a saygısından dolayı yerden kaldırırsa, Allâh katında sıddîklerden yazılır, ana babasının, müşrik de olsalar azabları hafifletilir." Bu konuda Bişru’l-Hâfi’nin hikayesi meşhurdur. Ebu Hureyre (r.a)’den, Peygamberimiz (s.a.v.)’in şöyle dediği rivayet edilmiştir: "Ey Ebû Hureyre, abdest aldığında "Bismillah" de. Zira, abdestini tamamlayıncaya kadar senin Hafaza Meleklerin sana sevab yazmayı bırakmazlar. Hanımınla münasebette bulunduğunda "Bismillah" de. Zira, sen gusledinceye kadar, Hafaza Meleklerin sana sevab yazarlar. Eğer bu münasebetten bir çocuk olur ve o çocuğun da nesli devam ederse, hiç bir istisna olmaksızın, soyundan gelenlerin nefesleri sayısınca sana sevap yazılır. Ey Ebû Hureyre, bir hayvana bindiğinde, "Bismillah, elhamdülillah" de. O zaman, hayvanın adımları sayısınca sevap yazılır. Bir gemiye bindiğinde de "Bismillah, elhamdülillah" de. O zaman, ondan ininceye kadar sana sevab yazılır." Enes b. Mâlik (r.a.)’dan rivayet edildiğine göre Hz. Peygamber (a.s.) şöyle buyurmuştur: "İnsanların elbiselerini çıkardıkları zaman "Besmele" çekmeleri, insanların mahrem yerleri ile cinlerin gözleri arasında perde olur." (Suyuti, Camius-Sağîr, 2/32) Bu hadiste şuna işaret edilmiştir: Besmele, bu dünyada senin ile cinlerden olan düşmanların arasında perde olursa, ahirette de senin ile zebaniler arasında perde olmaz mı? Kadın sûfîlerin büyüklerinden olan Umretü’l-Fergâniyye’den, "Cünüp ve hayızlı kimsenin besmeleden değil de, Kur’an okumaktan men edilmesindeki hikmet nedir?" diye soruldu da, O şu cevabı verdi: "Besmele çekmek, dostun ismini anmaktır. Dost ise, dostunu anmaktan menedilmez." (Fahruddîn Er-Râzî, Tefsîr-i Kebîr Mefâtîhu’l-Ğayb, c. 1, s. 239-241)